پيداست كه چينيانى كه در پى سود و معاش به سرزمينهاى ديگر مهاجرت مىكنند بسيارند . از كاخ نباتات [ در دنباله مسير از ساحل دريا ] تا شهر سنگاپور زمين هموار است [ بر خلاف پست و بلند سطح شهر هنگكنگ ] ، و شهر وسيع و پاكيزه و مركز مبادلهء كالا و ناحيهاى پررونق است . نيز چنين حس كردم كه اين شهر عريضتر از هنگكنگ است .
باز پيوستن به همراهان
جمعه 7 ، صاف ، 87 درجه :
ساعت 10 و نيم صبح در هتل د اروپ
Hotel de Europe
با آقايان يوشيدا ، يوكوياما و ديگران ديدار كردم . آنها در ساعت 5 صبح روز اول اين ماه سوار بر كشتى پستى [ جدا از ديگر اعضاى هيأت ] از هنگكنگ روانه شدند و ديشب ، 6 اين ماه ، به اين بندر رسيدند و فقط 5 شبانهروز در راه بودند . در مقايسه ديدم كه كشتى آنها سه شبانهروز و نيم كمتر از كشتى ما در راه بوده است .
بعدازظهر اينروز به باغ آقاى وانگ پوچينى رفتيم . آقاى وانگپو سالهاى زياد است كه اينجا زندگى مىكند و پول و ثروت زيادى بههم زده است ، و كنسول [ افتخارى ] روسيه و هم ژاپن در اينجا است . در ميان باغ گلى در 3 ميلى شمال شرق سنگاپور كوشكى ساخته و از هر سوى آن خيابان انداخته و در باغچههاى اطراف چند صد گونه گلهاى عجيب و نباتات غريب كاشته است . چند جا ديديم كه درخت سدر گل داده بود . آب و هوا [ در سرزمينهاى متفاوت ] اختلاف دارد ، از اينرو چنين زود شكفتن اين گلها شايد عجيب ننمايد ، امّا در مقايسه با فصلى كه اين گل در ژاپن باز مىشود اين همه زود شكفتنش شگفتىانگيز است .
تنديس بودا
پشت اين ساختمان يك نمازخانهء كوچك بودايى ساختهاند كه تنديس مفرغى بودايى ساخت ژاپن در آن نهاده بودند ، كه پيكرهء نشسته جيزو [ نام بودايى آن
Ksitigarbha
كه اهل اين آيين آن را خداى حافظ كودكان مىدانند ] بود . بر پشت اين پيكره اين ارقام و حروف نقر شده را خواندم : « در ماه فوريه سال آن - ئى
An - ei
[ ص - 1775 م . ] يوشين
Yushin
، روستاى توكوآيى
Tokuai - mura
در ناداچىتانى
Nadachi - tani
، حوزه حكومت تاكادا
Takada
، ولايت ئهچيگو
Echigo
[ شهرستان كنونى نوءچو
Noucho
در ايالت نىئىگاتا
Niigata
] » . به اين اعتبار ، اين پيكره 107 سال قدمت داشت . يك ظرف آببرنجى با نقش سر اژدها هم پشت اين پيكر گذاشته بودند . بر اين هم نام سازنده چنين ديده مىشد : « كانزاكى ياكاهى