صدفيش دنيايى نمىشناسد و ] نمىداند كه ماهيان بزرگ ديگر در اقيانوس پهناور شناورند .
سفر در ايران
كاروان و چاپار
سفر كردن در ايران به دو گونه است : سفر كاروانى و سفر چاپارى . سفر كاروان شيوهء معمول سفر در اين كشور است . عدهء كاروانيان دستكم 10 نفر ، و در بيشتر موارد 50 تا 100 نفر است . آنها به چارپا سوارند و در رديفهاى چندنفره پيش مىروند ؛ زنها و بچهها در رديف داخل و مردها با اسلحه در دو سو و گرداگرد آنها ؛ يا اينكه هر زن بر ترك مرد خود بر چارپا سوار مىشود ، و يك زن و مرد بر قاطرى مىنشينند و مىرانند . زنان اشراف و اعيان بر كجاوه « 1 » كه نزديك 7 شاكو [ حدود دو ذرع ] طول و چهار شاكو [ حدود يك ذرع و چارك ] عرض دارد ، مىنشينند . اين تخت روان در چپ و راست درى دارد و دو تير چوبى [ موازى ] از وسط آن مىگذرد و آن را در جلو و عقب بر پشت دو قاطر مىبندند . در راههاى كاروانرو مىبينيم كه در يكسو صندوقهاى اسباب و كالابار چند ده شتر كردهاند و در سوى ديگر بر قاطر و خر بار و مسافر مىبرند ، و چارپايان باربر و مركوب دستهدسته و پىدرپى مىگذرند .
چارپا و چاروادار ؛ منزلها
بر يك اسب يا شتر نزديك 70 من ، بر قاطر 30 من ، و بر خر 22 تا 30 من بار مىزنند . معمولا هر هفت رأس اسب و شتر را دو چارپادار مىبرند ، و نزديك يك فرسخ در ساعت [ كه نزديك يك و نيم رى ، واحد طول ژاپنى است ، به شرحى كه در بخش اوزان و مقادير گفته شد ] راه مىپيمايند ؛ و در روز نزديك پنج فرسخ راه مىروند . اين مسافت را يك منزل مىنامند ، يعنى مسافتى كه پس از پيمودن آن بايد در جايى منزل كرد و آسود . به تناسب سختى و آسانى راه و دورى و نزديكى كاروانسرا ، فاصله دو منزل متفاوت است .
كاروانسرا
محل آسودن مسافران و چارپايان را كاروانسرا مىنامند كه در هر پنج - شش فرسخ مسافت در
هامش
( 1 ) . فوروكاوا « تخت كاروان » نوشته كه « تخت روان » بايد منظور باشد . و اندازههاى ياد شده همچنين مىرساند . اما ديگر مسافران دورهء قاجار از تخت روان براى سفر ياد نكردهاند ، و در سفر بر كجاوه و پالكى مىنشستند . تخت روان در مناسبتهاى تشريفاتى يا ويژه و براى مسافتهاى كوتاه به كار مىرفت .