به معنى منزلگاه چاپار است نه محل فرود آمدن و آسودن مسافران .
سفر چاپارى
مسافرانى كه مىخواهند سريع و با شتاب بروند ، چاپارى سفر مىكنند ؛ به اين معنى كه همراه مأمور چاپار يا راهنماى ديگر با اسب به تاخت مىروند . اما در اينگونه طى طريق ، مسافر شب و روز بر پشت اسب و در راه است ، و از اينرو خستهكنندهترين طرز سفر است . نيز ، در تابستان گرماى هوا در ميان روز شديد و راه پيمودن و در اين ساعات طاقتفرساست . به علاوه ، در هر چاپارخانه فقط پنج - شش اسب نگاه مىدارند كه از اينها هم بسا كه چندتايى ناخوش يا ناراهوارند . به اين لحاظ ، هربار بيش از سه - چهار نفر نمىتوانند در مسيرى چاپارى سفر كنند . از اينرو ، ما هم سفر كاروانى را انتخاب كرديم . اما سفر چاپارى [ در برابر همه دشوارىها كه دارد ] چهار بار سريعتر از سفر كاروانى است . پس ، فرنگىها با در نظر داشتن تعداد مسافر و فصل و آبوهوا معمولا « چاپارى » سفر مىكنند . اما ترتيب سفر چاپارى هنوز در سراسر ايران معمول و اسباب آن مهيّا نشده است ، چنانكه ميان بوشهر و شيراز و در فاصله بندرعباس تا كرمان ترتيب اينگونه سفر داده نشده ، يعنى كه چاپارخانه ساخته نشده است و مسافران هنوز كاروانى سفر مىكنند . از اينرو ، ميان بوشهر و شيراز به طرز « كاروانى » ، اما شبوروز ، راه مىپيمايند ؛ و از شيراز تا تهران چاپارى سفر مىكنند .
چاپارخانههاى شيراز تا تهران
چاپارخانههايى كه در اين مسافت ساخته شده حدود 28 واحد است كه در اينجا اسب عوض مىكنند . اين چاپارخانهها بنايى است به ارتفاع 2 كن و نيم [ - دو گز و سه چارك ] و چارگوش ، هر بر آن 20 كن [ - سى و چند گز ] كه گرداگرد آن حصار است ، و در چهار گوشه اين حصار برجمانندى شبه ذوزنقه [ قاعدهء آن در توى محوطه ] يا گرد برآوردهاند [ براى تير انداختن ] كه بالايش كنگره جانپناه براى تفنگچى هست . تركيب اين ساختمان مانند كاروانسراست . در ميان ديوار يك بر آن دروازهاى هست و سردر اين دروازه برج ديدبانى است با وسعت شش - هفت جو « 1 » كه چهار - پنج نفر مىتوانند اينجا بخوابند . در داخل چاپارخانه و كنار حصار ،
هامش
( 1 ) . واحد مساحت ژاپنى براى اندازهگيرى وسعت اتاق « تاتامى » خوانده مىشود . اندازهء يك تاتامى در عرف توكيو و كيوتو اختلاف دارد ؛ مقياس يدو [ توكيو قديم ] آن 88 * 176 سانتيمتر ، و تاتامى كيوتو 196 * 96 سانتيمتر است . فوروكاوا كه اهل ايالت شيزوكا ، نزديكتر به توكيو بوده شايد كه مقياس يدو را منظور داشته است .