گويا نخ ابريشم از نظر كيفيت و مرغوب بودنش 18 درجه دارد . انواع مرغوبتر را به عثمانى و اروپا ، انواع با كيفيت متوسط را به روسيه صادر مىكنند ، و فراوردهء با كيفيت نازل در داخل مصرف مىشود .
نمد و پتو
اين منسوج هم در كرمان ، يزد ، كردستان و جاهاى ديگر فراوان بافته مىشود و از لوازم زندگى ايرانىهاست . مادهء اوليه آن پشم گوسفند يا شتر است ، و رنگ پتوهايى كه از كار درمىآيد سياه يا خرمايى است . پتوهايى هم كه طرح و نقش گل بر آن انداختهاند بافته مىشود ، اما [ براى گرانيش ] بازار چندانى ندارد . مردم فكر مىكنند كه پشم گوسفند كرمان در نازكى و نرمى بهتر از پشم كشميرى است .
چاى
مردم ايران چاىدوستند . اما اين نبات را در ايران بارنمىآورند و همهء مصرف از كشور ما ، ژاپن ، وارد مىشود . « 1 » اما چاى سبز [ كه در ژاپن معمول است ] هيچ مصرف نمىشود .
ترياك
ترياك در حومه شيراز و اصفهان فراوان كشت مىشود و آن را پس از برداشت [ بيشتر ] به هند صادر مىكنند ، ديدم كه اروپاييان مقيم اصفهان در خانهشان كارگر گرفته و ترياكمالى مىكردند . گويا اين كار و تجارت فايدهء بسيار دارد .
كاغذ
در ايران هنوز با ساختن كاغذ آشنا نيستند . « 2 » تا صد سال پيش روى پوست گوسفند چيز مىنوشتند . به تازگى رفتهرفته هرچه بيشتر كاغذ بهكار مىبرند كه همه آن از اروپا مىآيد .
قند
[ چغندر ] قند در كشتزارهاى گيلان و مازندران به مقدار اندك بار مىآيد ؛ اما كيفيت آن نازل
هامش
( 1 ) . اين موضوع تحقيق نشده است و در جاى ديگر ديده نشد . چاى را از آغاز از هند وارد مىكردهاند .
( 2 ) . اين سهو فاحش هم از بىاطلاعى نويسنده است كه به ظاهر فقط در امور نظامى آگاهى تخصص داشته است .