ساخته شده از زر و سيم و وسايل زينتى . امّا چون اين چيزها در ايران به دست نمىآيد ، همه آن را از ممالك اروپا وارد مىكنند . از اينرو است كه شهر تبريز مركزيت تجارى در شمال ايران يافته و ارزش دادوستد سالانه در اينجا از يك ميليون پاوند بيشتر است . اما مقدار صادرات و واردات در جنوب ايران ، با همه رونق تجارت ، فقط يك كرور [ پانصد هزار ] پاوند است . در واقع ، اين متوسط ارزش سالانه تجارت خارجى در سالهاى 1875 تا 1878 م . است . گويا قلم عمدهء كالاى وارد شده به تبريز در اين پنج ساله پارچه پنبهاى [ چيت ] از انگليس بوده ، به ارزش متوسط 000 ، 800 پاوند در سال ، و متوسط سالانه ارزش صادرات به انگليس و فرانسه 000 ، 110 پاوند بوده است .
كاهش صادرات
تجارت خارجى ايران به وضعى است كه ياد شد . كل ارزش صادرات و واردات در سال نزديك 000 ، 000 ، 4 پاوند مىشود كه از اين مبلغ 000 ، 500 ، 2 پاوند واردات و 000 ، 500 ، 1 پاوند صادرات است . در سالهاى اخير ارزش صادرات رفتهرفته كاسته مىشود و گويا وضع بسيار دشوارى پيش مىآورد .
ساختههاى ايران
در اينجا جزييات بيشترى دربارهء چندگونه كالا كه صدور آن خاص ايران است ، آورده مىشود :
فرش و قالى
فرش و قالى ايرانىها به رنگ ثابت و طرح و نقشهاى ظريف و دقيق در جهان معروف ، و بهترين است . اروپايىها قالى ايران را بسيار مىپسندند . قالى را [ بيشتر ] در نواحى يزد و كرمان و كردستان مىبافند . جز قالى ، نمد هم مىبافند كه زيرانداز ضخيمى است كه با آهار زدن پشم شتر درست مىكنند . در خانهها نمد و قالى را روى هم مىاندازند .
پارچهء نخى
لباس ايرانىها از زن و مرد از منسوخ چيت است ، و اين پارچه خواستار فراوان دارد ؛ و از اينرو در ايران هم بسيار بافته مىشود ، در بستر شنى زايندهرود سازندگان بسيارى را ديدم كه پارچه زنگزده [ قلمكار ] مىشستند تا پاك شود . اما به تازگى پارچههاى خارجى كه از اروپا وارد مىكنند خواستار فراوان دارد ، و [ تا بتوانند ] از اين پارچهها لباس مىدوزند .