ابريشم و حرير
ابريشم و انواع بافتههاى ابريشمى در گيلان زياد توليد مىشود ؛ زيرا كه اراضى اين ناحيه [ پر آب و ] حاصلخيز است و درختان در اينجا زودتر و بهتر رشد مىكند ، و درخت توت هم [ كه برگ آن خوراك كرم ابريشم است ] عمل مىآيد . درخت توت اين ناحيه از همانگونه است كه در ژاپن كاريكووا
Karikuwa
خوانده مىشود و پرشاخ و برگترين گونهء اين نبات است . اما نخ ابريشمى كه به دست مىآيد چندان نرم و محكم نيست ، و آن را كه لمس كنيم به رشتهء كنف مىماند . اين ابريشم ، با اين كيفيت ، به خوبى ابريشم ژاپن و چين نيست . در قديم انواع ابريشم و حرير همه از چين مىآمد ، تا كه در سال 551 ميلادى دو روحانى ايران از چين نوغان آوردند و در اينجا به پرورش كرم ابريشم و ساختن پارچه ابريشمى پرداختند ؛ و گويا صنعت ابريشم ايران از آن زمان آغاز شد . در سالهاى اخير در كرم ابريشم آفت افتاده و اين صنعت دچار افت كلى شده است . اما خوشبختانه با آوردن كرم ابريشم از اروپا توليد ابريشم و حرير بافى احياء شده است . نمونه اين كرم ابريشم را بررسى كردم . ديدم كه از همانگونه است كه در ژاپن داريم ؛ اما نژاد آن در اين همه سال دچار آميختگى شده و تغيير وضع يافته است ، و ديگر مرغوب نيست . در زير ، آمارى از توليد و ارزش و صادرات ابريشم گيلان مىآورد :
ابريشم گيلان
حجم توليد ابريشم گيلان كه پيشترها سالانه نزديك 000 ، 20 صندوق بود ، در اين سالها فقط هشت تا ده هزار صندوق است ، هر صندوق به وزن شش من . معمولا چهار صندوق را يك بار به حساب مىآورند و من آن ، من شاه است ، برابر يك « كان » و 641 سن و 6 بو واحد وزن ژاپنى ( بنگريد به جدول اوزان و مقادير در اين كتاب ) . يك كاكه ژاپنى را يك « گل » مىنامند كه برحسب نازكى و كم و زيادى قطر آن اندكى اختلاف دارد .
قيمت ابريشم
قيمت معمول ابريشم برابر فهرست زير است :
نوع ژاپنى ، هر كاكه ( گل ) / 71 مثقال و نيم / 6 قران و يك شاهى
1 من / 11 تومان
نوع خراسانى ، هر كاكه ( گل ) / 84 مثقال و نيم / 1 تومان و 10 شاهى
1 من / 16 تومان
ابريشم با كيفيت بالا / 1 من / نزديك 18 تومان
ابريشم با كيفيت نازل / 1 من / حدود 10 تا 11 تومان
نخ ابريشم دستريس / 1 من / 5 تا 10 تومان