از س - وى ديگر صاح - - ب مغنى تس - اوى دي - ه در دن - دانه - ا را ب - ه ط - ور مطل - - ق - دندانهاى پيشين و پسين - به عطا نسبت داده است ؛ يعنى در هر كدام 5 شتر « 1 » .
بر اساسِ اين قول ، ديه همه دندانها - كه 28 دندان مىباشد - صد و چهل شتر مىشود ، كه از ديه كامل انسان 40 شتر فزونتر است .
از ابن عبّاس و عمر روايت شده كه در هريك از دندانهاى ثنايا ، 50 دينار ديه است و در ناجذ 40 دينار ، و در هر دندان آسيا 25 دينار « 2 » .
بنابراين نقل ، عمر در ديه دندانها ، رأى سومى دارد . همچنين رأى چهارمى براى عمر هست كه صاحب مغنى آن را نقل مىكند ؛ يعنى تساوى ديه ميان همه دندانها « 3 » ، اين رأى را به ابن عبّاس و عطا نيز نسبت دادهاند « 4 » .
اين اختلاف رأى در ديه برآشفتگى نقل از صحابه - يا ناقلان از صحابه - دلالت دارد و گرنه بديهى است كه ديه هر روز تغيير نمىيابد و نمىتوان گفت ديه در هر زمانى مقدارى است كه مغاير با اندازهاى مىباشد كه شارع مقدّس مشخص كرده است .
در حالى اين اختلاف رأى را در ميان پيروان مكتب تعبّد محض نمىيابيم ؛ چراكه تكيهشان بر كتاب امام على عليه السلام مىباشد ، كتاب اصيلى كه از زبان پيامبر صلى الله عليه و آله تدوين يافت .
اگر پيروان مكتب رأى و اجتهاد ، به آنچه در كتاب امام على عليه السلام آمده ، عمل مىكردند ، اين تغاير عجيب را از يك صحابى - آن هم در يك مسئله - نمىيافتيم .
هامش
( 1 ) . المغنى 8 : 353 ، باب الأسنان .
( 2 ) . نيل الأوطار 7 : 217 .
( 3 ) . المغنى 8 : 353 .
( 4 ) . همان .