با قرار گرفتن اكثر لشكرهاى مسلمانان تحت فرماندهى اعضاى اشرافيّت قديم مكه ، مدينه در مقابل دشمنان جديد اسلام مخصوصا در جنگهاى ردّه كاملا بىدفاع مانده بود . اگر رهبران قريش قصد توطئه داشتند مىتوانستند با يك ضربت ابو بكر را از خلافت ساقط كنند . انگيزه و تصميم قاطع ابو بكر در رد تقاضاهاى عمر براى عزل يا حد اقل سرزنش خالد بن وليد براى اعمال ضد اسلامىاش ، فقط بخاطر اوصاف برتر او بعنوان يك فرمانده نظامى نبود ، بلكه ابو بكر اعتماد داشت كه رهبران مكه با او هميشه همكارى خواهند كرد چرا كه او احساس مىكرد آنها از همه بيشتر از خلافت قريشى كه به نام اسلام باشد سود خواهند برد .
ابو بكر اعلام كرد كه در تمام زمينهها از سياستها و اعمال محمد صلّى اللّه عليه و آله پيروى خواهد كرد . به همين خاطر او لقب خليفه رسول اللّه را اختيار كرد . « 1 » او بخاطر پيروى از خواستههاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ، فورا دستور ادامه لشكركشى برنامهريزى شده به سوى سرحد شام را صادر كرد ، هر چند نبودن يك سپاه قدرتمند قبل از استحكام و استقرار نظام خلافت ، حكومت را در معرض خطر قرار مىداد . ابو بكر اصرار داشت كه اسامة بن زيد ، فرزند بنده آزاد شده محمد صلّى اللّه عليه و آله ، هر چند انتخاب او بخاطر جوانى و عدم تجربه كافى مورد تأييد همه نبود ، همچنان فرمانده باقى باشد . اسامه با جدا شدن از صف بنى هاشم ظاهرا به خليفه اعلام وفادارى كرده بود . ابو بكر هم از موضع او در آن وقت تجليل كرده بود .
همچنين ابو بكر تقاضاى فورى خود را كه تمامى قبائل عرب كه از محمد پيروى مىكردند بايد زكات را به او پرداخت كنند يك وظيفه بعنوان جانشين محمد صلّى اللّه عليه و آله توجيه كرد . واجب شدن پرداخت ساليانه زكات به جاى دادن فقط خيرات اختيارى ظاهرا در سال 9 وارد شده بود . « 2 » ابن سعد فهرست اسامى نخستين عاملان زكات را كه از جانب
هامش
( 1 ) در اين باره مىتوان به منابع مسلمانان اعتماد كرد . ابو بكر مىخواست كه او به اسم كسى كه مانند پيامبر عمل مىكند معرفى شود . فرضيه كرون و هندز ، خليفه اللّه : قدرت دينى در سدههاى نخستين اسلام ، ( كمبريج ، 1986 ) ، ص 19 - 22 ، كه رتبه خليفه از آغاز خليفة اللّه بوده ليكن آنها اوضاع تاريخى و حالات مختلف را در نظر ندارند كه عثمان را ترغيب نمود كه لقب خليفة اللّه را اختيار نمايد .
( 2 ) براى شرح آن رك : شوفانى - ردّه ، ص 44 - 47 ، فرضيه شوفانى كه نخستين عاملين زكات قبل از آغاز 10 هجرى اعزام نشده بودند و آنها هم قبل از رحلت محمد صلّى اللّه عليه و آله به مدينه برنگشتند غير قابل قبول مىباشد .