كه در اصل عثمانى بودند ولى بعدا از اشتباه درآمدند ، مانند مسور بن مخرمه از قبيله زهرهء قريش و مولاى او ابو عون ، « 1 » و عبد الرحمن بن اسود بن عبد يغوث و خاندان سعد ابن ابى وقاص . « 2 » قبيله مخزوم كه بعدا از اشتباه درآمدند نيز از اين دستهاند . « 3 » روايات زبير به طرفدارى از عثمان و مخالفت با آل مروان - را ابو حبيبه مولاى زبير و موسى بن عقبه مولاى آل زبير نقل كردهاند . از طرف انصار رواياتى از عامر بن حزم از خاندان مشهور مدنى بنى نجار روايت شده است . او سرانجام از مخالفان عثمان شد . شاهدى بسيار مهم و كاملا مورد اعتماد محمد بن مسلمه است از قبيله بنى عمرو بن عوف اوسى ، كه يكى از حاميان عثمان تا اندك زمانى پيش از قتل او بود و پس از اين واقعه بىطرف ماند و دست بيعت نه به على داد و نه در جنگها از او حمايت كرد . شاهد عثمانى ديگرى عثمان بن محمد بن اخنسى « 4 » نوه مغيرة بن اخنس ثقفى بود كه در دفاع از كاخ عثمان به قتل رسيد .
طرفداران مروانيان عبارت بودند از : ابو حفصه ، غلام آزاده شده مروان ، كه ادعا داشت او آغازگر جنگ داخلى بوده است و موسى بن طلحه كه به پيروى از پدرش ، كه ابتدا رهبر فعال شورشهاى عليه عثمان بود و پس از قتل او به رهبرى براى انتقام از قتل عثمان تغيير چهره داد ، او نيز در عقيده حامى امويان شد . « 5 » از عثمانيان و طرفداران امويان ، ديگرى يوسف بن عبد الله بن سلام اسرائيلى بود . « 6 » توصيف كايتانى از واقدى كه او را متمايل به منابع طرفدار علويان دانسته است هيچ پايه و اساسى ندارد . « 7 » مايه تأسف است كه طبرى
هامش
( 1 ) ابو عون مولاى مسور ظاهرا همان ابو عون پدر شرحبيل بن ابى عون است هر چند نمىتوان دليلى قطعى براى آن ارائه داد . نام شرحبيل بن ابى عون در كتابهاى انساب نيامده است . با وجود اين هنگامى كه واقدى از پدر او نقل مىكند از او نيز خبر مهمى به نقل از يزيد بن ابى حبيب مصرى از ابو الخير [ * مرثد بن عبد الله اليزنى ] روايت مىكند . ( طبرى ، ج 1 ، ص 2999 ) و چنين مىنمايد كه او نيز مورخ بوده است .
( 2 ) فرزندان سعد بن ابى وقاص ، اسماعيل بن محمد بن سعد ( همان ، ص 2979 ) و عامر [ كذا ] بن سعد ( همان ، ص 2981 ) بودند .
( 3 ) عبد الله بن عياش بن ابى ربيعه ( همان ، ص 3000 ) و نوهاش عبد الرحمن بن عبد العزيز ( همان ، ص 3021 ) .
( 4 ) همان ، ص 3022 .
( 5 ) در مورد موسى بن طلحه و موضع اموى او رك : پيوست 7 .
( 6 ) طبرى ، ج 1 ، ص 3023 . در منابع شاميان از عبد الله بن سلام به عنوان ستايشگر عثمان و نوحهگر بر مرگ او ياد كردهاند .
( 7 ) تاريخ اسلام ، ج 8 ، ص 147 ، 150 و سرتاسر كتاب .