سپرده شد . از دعاى عباس كه گفته بود « خدايا براى پيامبرت اختيار كن » چنين استنباط مىشد كه او مىخواست به ياد انصار بياورد كه محمد صلّى اللّه عليه و آله از طريق جدّهاش ، سلمى بنت عمرو بن زيد ( مادر عبد المطّلب ) ، از انصار شمرده مىشود .
2 - ميراث حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله
حديثى كه ابو بكر ، با عبارتپردازى كلىاش ، به پيامبر نسبت داده كه پيامبران از خود ارث نمىگذارند صريحا با متن و روح قرآن مغايرت دارد . « 1 » عباس بن عبد الله بن معبد هاشمى از احفاد عباس بن عبد المطلب درباره ديدار فاطمه و عباس با ابو بكر به روايت از جعفر ( ناشناخته ) نقل كرده كه : « فاطمه عليها السّلام نزد ابو بكر آمد و ميراث پدر را از او خواست و عباس بن عبد المطلب براى طلب ميراث آمد و على عليه السّلام با آنان بود . » ابو بكر گفت :
« پيامبر خدا گفت ما ارث نمىگذاريم ، آنچه از ما مىماند صدقه است . معاشى را كه پيامبر تأمين مىكرد اكنون بر عهده من است . » على عليه السّلام اعتراض كرد و اين آيه را خواند « و سليمان وارث داوود شد » ( نمل / 16 ) . و زكريا ( در دعايش از خداوند فرزندى خواست ) « كه ميراثبر من و ميراثبر خاندان يعقوب باشد ( مريم / 6 ) » . ابو بكر گفت چنين است و به خدا سوگند شما همان چيزى را مىدانيد كه من مىدانم . على عليه السّلام گفت « اين كتاب خداست كه سخن مىگويد » و سخن را كوتاه كردند و رفتند . « 2 »
راهى براى گريز از اين مغايرت پيدا شد و اين بود كه توجيه كنند كه پيامبر با گفتن « ما » منظورش پيامبران به طور كلى نبود بلكه فقط خودش بود . از اين رو اين حديث از قول زهرى با تفسير به اين صورت نقل شده است : « منظور از اين خود رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله است ( يريد بذلك رسول الله نفسه ) . » « 3 » امّا در روايتى ديگر از اين حديث نقل شده كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : « ما پيامبران ( معاشر الانبياء ) » لذا توجيهگران سنى مورد سؤال قرار
هامش
( 1 ) هربك ، « ميراث محمد صلّى اللّه عليه و آله و علويان » ، در اسناد شرقى ، 18 ( 1980 ) ، 143 - 149 در ص 146 .
( 2 ) ابن سعد ، طبقات ، ج 2 ، بخش 2 ، ص 86 .
( 3 ) همان ، ص 85 . زهرى از جمله راويان اين حديث از عمر بن خطاب ، عثمان بن عفان ، على بن ابى طالب ، زبير بن عوام ، سعد بن ابى وقاص و عباس بن عبد المطلب نام مىبرد و اين به وضوح بر اساس روايتى است كه عمر از بزرگان صحابه از جمله على عليه السّلام و عباس پرسيد كه آيا از اين حديث پيامبر صلّى اللّه عليه و آله اطلاع دارند و همه جواب موافق دادند ( رك : همين كتاب ، ص 92 .