روايت ابن اسحاق را از داستان دو گوركن تا پايان نقل مىكنند كه اسناد آن به ابن عباس برمىگردد . « 1 »
ابن حنبل حسابشدهتر عمل كرده است . او روايت ابن اسحاق دربارهء شست و شوى پيكر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را همراه با اسناد آن به ابن عباس ، اما بدون طول و تفصيلهاى ابن اسحاق ، نقل مىكند . « 2 » ابراهيم بن اسماعيل بن ابى حبيبه شرح ابن اسحاق را نقل مىكند و مدعى است كه آن را از داوود بن حصين از عكرمه از ابن عباس شنيده است . « 3 »
داستان اختلاف درباره محل دفن و تصميمگيرى أبو بكر از عده زيادى از جمله از عايشه « 4 » نقل شده است ، به طورى كه ابن اسحاق ظاهرا ذكر اين اسنادها را لازم نمىداند .
بر خلاف روايت ابن عباس ، بيشتر اين روايات نيز مسلمانان يا أبو بكر ، نه ابن عباس ، را كسانى مىدانند كه بعد از اختلاف درباره محل دفن تصميم گرفتند به دنبال گوركنان بفرستند .
ابن اسحاق پس از آن مراسم دفن را بيان مىكند . او از عايشه نقل مىكند كه گفت :
« دفن رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را ندانستيم تا وقتى در دل شب چهارشنبه صداى بيلها را شنيديم . » « 5 » بخش ديگر ، كه بدون ذكر اسناد نقل شده ، به طورى كه از شباهت آن با روايت مربوط به غسل پيامبر صلّى اللّه عليه و آله معلوم مىشود بازهم بر اساس نقل ابن عباس است . « 6 »
على عليه السّلام ، فضل بن عباس ، قثم بن عباس و شقران پاى در گور نهادند . اوس بن خولى دوباره به على عليه السّلام التماس كرد كه به او اجازه دهد وارد قبر شود و على عليه السّلام به او هم اين
هامش
( 1 ) بلاذرى ، انساب ، ج 1 ، ص 573 - 574 ؛ ابن ماجه ، سنن ، ( به اهتمام محمد فؤاد عبد الباقى قاهره 1395 ) ، جنائز ، باب 65 ؛ به نقل ابن كثير ، بدايه ، ج 5 ، ص 266 - 267 .
( 2 ) ابن كثير ، بدايه ، ج 5 ، ص 260 - 261 . اما ابن كثير شرح و تفصيل ابن اسحاق را نسبتا آزادانه و پس از داستان دو گوركن كه اسناد آن به ابن عباس مىرسد نقل مىكند ( همان ، ص 265 ) .
( 3 ) ابن سعد ، طبقات ، ج 2 ، بخش 2 ، ص 71 . در مورد ابراهيم بن اسماعيل ( ف 165 ) رك : ابن حجر ، تهذيب ، ج 1 ، ص 104 - 105 . احتمال دارد كه داوود بن حصين ( اموى ، ف 135 ، ابن حجر ، تهذيب ، ج 3 ، ص 181 - 182 ) ادعاى نادرستى كرده باشد . هر دو راوى در نقل روايات از عكرمه از ابن عباس غير موثق توصيف شدهاند .
( 4 ) ابن سعد ، طبقات ، ج 2 ، بخش 2 ، ص 71 . بلاذرى ، انساب ، ج 1 ، ص 573 - 574 . ابن كثير ، بدايه ، ج 5 ، ص 266 - 268 .
( 5 ) طبرى ، ج 1 ، ص 1832 - 1833 .
( 6 ) طبرى ، ج 1 ، ص 1832 - 1833 .