داشتن مراسم كفن و دفن . اگر كارها به دستور ابو بكر بود بدون شك او مايل بود كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در بقيع ، همراه با خويشاوندان و اصحاب شهيدش دفن شود و او چون پيامبر كه پيشتر امامت جماعت نماز ميّت را بر عهده مىگرفت امام جماعت نماز ميت باشد .
حديثى كه از ابو بكر در توجيه محل دفن پيامبر نقل شده مبنى بر آنكه پيامبر در جايى كه جان سپرده دفن مىشود جعلى است ؛ و ممكن است از اقدامات اوليهاى باشد كه عايشه به آن تحقّق بخشيد تا ابو بكر را مجرى دستورات پيامبر درباره امور پس از مرگش معرفى كند . پس از بيعت عمومى در روز سه شنبه ابو بكر از رويارويى با خويشاوندان پيامبر كه از بيعت با او سرباززدند احتراز مىكرد و نمىخواست نظم كار ايشان را بر هم زند . اجماع بر اين است كه هيچ كس در نماز ميت پيشنمازى نكرد . « 1 » جاى ترديد است كه آيا ابو بكر و عمر موفق شدند براى آخرين اداى احترام نسبت به پيامبر شركت كنند يا خير . فقط روايتى متأخر و كاملا ساختگى ورود آنان همراه انصار و خطاب چند كلمه بر پيكر محمد صلّى اللّه عليه و آله را نقل مىكند . « 2 »
نام بردن از اوس بن خولى و دو گوركن جنبه كاملا بحثانگيزى را پيش مىآورد .
هنگامى كه خويشاوندان نزديك محمد صلّى اللّه عليه و آله سرگرم كار كفن و دفن رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بودند مهاجران مكّى شانه خالى كردند و سخت سرگرم توطئهچينهاى سياسى خود شدند .
فقط انصار ابراز علاقه كردند و اوس بن خولى اجازه يافت به خويشاوندان بپيوندند .
هنگامى كه عباس كسى را به طلب گوركنان فرستاد ابو عبيده گوركن مهاجر مكّى را نتوانستند بيابند ، شايد بدين سبب كه او با ابو بكر و عمر سرگرم دسيسه براى كسب قدرت بود . ابو طلحه انصارى حاضر بود و از اين رو پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به رسم اهل مدينه به خاك سپرده شد . از دعاى عباس كه گفته بود « خدايا براى پيامبرت اختيار كن » چنين استنباط
هامش
( 1 ) كايتانى ( تاريخ اسلام ، ج 2 ، بخش 1 ، ص 519 - 520 ، 529 - 533 ) اختلاف در مراسم تدفين و انگيزه خويشاوندان حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله را بدرستى بررسى كرده بود ، امّا بعدا ، تحت تأثير لامنس ، اين نظر خود را عوض كرد و گفت دفن در همان محل درگذشت و بدون برگزارى نماز ميّت تأييدى است بر عادات « بربريت » آن دوران كه مسلمانان بعدا بر اثر نفوذ مسيحيان اين عادت [ بربرى ] را ترك كردند ( همان ، ج 3 ، ص 980 - 91 ) عقيدهء لامنس نامعقول است . در مورد مراسم دفن در صدر اسلام رك : گروتر ، « آداب تدفين اعراب در صدر اسلام » در مجلهء اسلام ، دوره 31 ( 1954 ) ، ص 147 - 173 ؛ 32 ( 1955 ) ، ص 79 - 104 ، 168 - 194 .
( 2 ) ابن سعد ، طبقات ، ج 2 ، بخش 2 ، ص 69 ؛ بلاذرى ، انساب ، ج 1 ، ص 574 - 575 .