معاويه تصور مىكرد كه فرار عبيد الله روحيه دشمن را درهم شكسته است ، بسر را در مقدمهء لشكرى فرستاد تا آنان را تشويق به تسليم كند . قيس با آنان به نبرد پرداخت و ايشان را وادار به عقبنشينى كرد . روز بعد بسر با نيروهاى بيشترى حمله كرد و بازهم شكست خورد . معاويه نامهاى به قيس نوشت و به او پيشنهاد رشوه كرد و او را به سوى خود فرا خواند . امّا قيس پاسخ داد هرگز به ديدار او نخواهد رفت مگر آنكه بين آنها شمشير حاكم باشد . معاويه در نامه بعدى نوشت اى يهودى پسر يهودى كه خود را براى چيزى به كشتن مىدهى كه هرگز از آن تو نبوده است . اگر طرفداران تو پيروز شوند تو بر كنار مىشوى و ديگرى به جاى تو منصوب خواهد شد . و اگر دشمنان تو پيروز شوند تو مجازات شده و كشته خواهى شد . همانا پدرت بر غير از كمان خود زه نهاد و تيرش به خطا رفت پس مردم او را واگذاشتند تا مرگش فرا رسيد و در غربت و آوارگى در حوران بمرد . قيس در پاسخ نامه نوشت اى آن كه بتى ( وثن ) هستى پسر يك بت مكّى جز اين نبود كه بناچارى و كراهت اسلام را پذيرفتى و با ميل و رغبت آن را رها كردى . از قديم ايمان نداشتى و نفاق تو تازگى ندارد . پدر من به كمان خود زه نهاد و به نشان خويش تير افكند ولى كسى براى او شر برانگيخت كه تو به گرد او نخواهى رسيد ( لا يشق غباره ) « 1 » و به پايه و مقام او دست نخواهى يافت و كارى ناپسند بود و مردم از آن پروا داشتند . تو مرا يهودى پسر يهودى خواندى ، امّا تو و مردمت بهتر مىدانند كه من و پدرم از انصار دينى بوديم كه تو از آن بيرون رفتى و دشمنان مذهبى بوديم كه تو آن را پسنديدى . معاويه از دادن پاسخ چشم پوشيد . عمرو عاص پيشنهاد كرد كه او جواب قيس را بنويسد . امّا معاويه اعتراف كرد كه قيس ممكن است در نامه بعدى جوابى بدتر از اين بدهد . « 2 » چون خبر شورش عليه حسن عليه السّلام و مجروح شدن او به معاويه رسيد هر دو طرف تا رسيدن خبرهاى تازهترى دست از جنگ كشيدند .
معاويه عبد الله بن عامر بن كريز و عبد الرحمن بن سمره را براى برقرارى صلح به نزد حسن عليه السّلام فرستاد . ابن عامر حسن عليه السّلام را از ريختن خون امّت محمد صلّى اللّه عليه و آله بر حذر داشت . او
هامش
( 1 ) منظور از « لا يشق غبار » يا « به گرد كسى نرسيدن » رقابت و برترىجويى كسى است بر ديگرى . قيس مقام پايين معاويه كه لاف برترى بر عمر را داشت به او يادآورى مىكند .
( 2 ) بلاذرى انساب ، ج 3 ، ص 39 - 40 ؛ ابو الفرج ، مقاتل ، ص 65 - 66 . بنا به نقل ابو الفرج معاويه مىخواست جواب نامه قيس را بنويسد ولى عمرو عاص او را از اين كار بازداشت .