بگيرند . ابتدا سرباز زدند ، امّا بعد حجر بن عدى با چهار هزار سواره نظام پاسخ داد و در پى شاميان رفت . در صحراى سماوه در سرزمين كلب ، امرء القيس بن عدى كلبى - كه با على و فرزندانش پيوندهاى خويشاوندى داشت - به او يارى رساند و مردان قبيلهاش در صحرا راهنماى او شدند . حجر در نزديكى تدمر به ضحّاك رسيد . ساعتى جنگيدند تا اين كه نوزده مرد شامى در برابر دو مرد از سپاه حجر كشته شدند . در تاريكى شب بود كه شاميان گريختند . « 1 »
اين گونه دزدى و راهزنى عادى و قتل ، در اين هنگام ، ويژگى معمول غارتهايى شد كه معاويه در سرزمينهاى على عليه السّلام انجام مىداد و نشاندهندهء بدعتى سخيف در ماهيت جنگ در ميان مسلمانان بود . چندى بعد ضحاك در خطبهاى ، به سال 55 ، در مقام والى كوفه ، به كشتن عمرو بن عميس به منزلهء عملى قهرمانانه مباهات كرد . ( ابو الكنود ) عبد الرحمن بن عبيد ( ازدى ) كوفى ، اين موضع شجاعانهء آخر او را در بيرون تدمر - كه خود شاهد آن بود - به طعنه ستود . « 2 »
چندى پس از يورش ضحاك ، على عليه السّلام نامهاى از برادر بزرگترش عقيل دريافت داشت ؛ در اين نامه عقيل از حج عمرهاى كه بتازگى به جاى آورده بود سخن مىگفت .
[ عقيل گفت ] در راه با عبد الله بن سعد بن ابى سرح و حدود چهل مرد جوان ، فرزندان طليق - كه از قديد به سمت غرب مىرفتند - روياروى شدم . « 3 » و چون نيت شوم آنان را در چهرههايشان ديدم ، پرسيدم آيا با كينههاى ديرينه و آشكارى كه نسبت به اسلام دارند ، مىروند تا به معاويه ملحق شوند . ما گفتيم و آنان گفتند . وقتى وارد مكه شدم ، شنيدم كه مردم دربارهء حملهء ضحّاك به حيره سخن مىگويند و اينكه چگونه او هر چه خواست از
هامش
( 1 ) ثقفى ، الغارات ، ص 416 - 426 ؛ بلاذرى ، انساب ، ج 2 ، ص 437 - 438 .
( 2 ) ثقفى ، الغارات ، ص 336 - 338 ؛ بلاذرى ، انساب ، ج 2 ، ص 438 - 339 . طبرى حمله ضحاك بن قيس را پيش از سال 39 ، دو سال ديرتر ، ذكر مىكند ( ج 1 ، ص 3347 ) . كايتانى نيز همين تاريخ را آورده است ( تاريخ اسلام ، ج 10 ، ص 287 - 289 ) . بلاذرى تأييد مىكند كه اين حمله ، از نخستين حملههايى است كه معاويه فرمان به آن داده بود ( انساب ، ج 2 ، ص 437 ) ، و ابن اعثم كوفى ( الفتوح ، حيدرآباد ، 1968 - 1975 ؛ 4 ، ص 36 - 38 ) ، كه روايتش مبتنى بر روايت ابو مخنف است ، مىگويد كه بلافاصله پس از حكميت ( در دومة الجندل ) روى داد .
( 3 ) معلوم نيست كه عقيل در اين زمان در كجا سكونت داشت . ابن ابى الحديد محل سكونت او را مدينه مىداند ( شرح ، ج 10 ، ص 250 ) ، امّا شام هم ممكن مىنمايد . قديد نزديك مكه است « به سمت غرب » ، ظاهرا يعنى به طرف شام .