شما بيعت كنيم فراد به حكميت تن مىدهيد » . ابو ايوب گفت : « شما را به خدا سوگندى دهم كه از بيم فتنه سال آينده ، امسال فتنه مكنيد » .
على عليه السّلام بار ديگر آنان را مورد خطاب قرار داد و كوشيد رفتار خويش را نسبت به حكميتى كه هم اينان بر او تحميل كرده بودند توجيه كند . على از آنان پرسيد كه به چه حقى روا دانستيد امّت خويش را رها كنيد ، به روى مردم خويش شمشير بكشيد ، از آنان تفتيش عقايد كنيد و خونشان را بريزيد . خوارج بانگ برداشتند كه با اينان سخن مگوييد و براى ديدار خدا و رفتن به بهشت آماده شويد . دو طرف سپاه خود را آرايش دادند . على پرچم امان را به دست ابو ايوب داد تا هر كه خواهد تسليم شود ؛ ابو ايوب بانگ برآورد كه هر كس به طرف اين پرچم آيد و يا به سمت كوفه يا مدائن رود و مرتكب قتلى نشده باشد در امان است . « ما پس از آن كه قاتلان برادران خويش را بكشيم نيازى به ريختن خون شما نداريم » « 1 » . مسعر بن فدكى با هزار نفر به پرچم ابو ايوب پناه جست . فروة بن نوفل اشجعى گفت : « به خدا نمىدانم براى چه با على عليه السّلام مىجنگيم ؟ بهتر اين است كه بروم تا دربارهء جنگ با او يا پيروى از او بصيرت يابم » . او همراه با پانصد مرد جنگى رهسپار بندنيجين و دسكره ، در شرق نهروان شد . بين يكصد تا سيصد نفر به طرف على رفتند . عبد الله بن ( ابى ) الحوساء طائى با سيصد نفر ، حوثرة بن وداع نيز با سيصد نفر ، و ابو مريم سعدى همراه با دويست مرد از جنگ سرباز زدند . از چهار هزار مرد تنها هزار و هشتصد يا هزار و پانصد نفر با عبد الله بن وهب ماندند . « 2 »
على فرمان داد بگذاريد حمله را خوارج آغاز كنند . شمار ياران على عليه السّلام - كه گفته مىشود به چهارده هزار نفر مىرسيد - « 3 » بسيار بيش از آنها بود و مأيوسانه مىجنگيدند و اميد زنده ماندن نداشتند . بدين ترتيب ، جنگ تبديل به كشتارى يكجانبه شد . عبد الله بن وهب ، زيد بن حصن ، جمرة بن سنان ، عبد الله بن شجره و شريح بن اوفى ، كشته شدند .
در ميان جانباختگان جبههء جنگ چهارصد زخمى پيدا شد . على عليه السّلام فرمان داد كه آنان را
هامش
( 1 ) طبرى ، ج 1 ، ص 3377 - 3380 .
( 2 ) بلاذرى ، انساب ، ج 2 ، ص 371 : « و يقال » به جا « يقال » آمده است . تعداد 1800 نفر ، تنها براى مردان جنگى خوارج ، به هيچ وجه منطقى نيست ؛ زيرا آمده است كه جمرة بن سنان ، فرماندهء سواره نظام تنها سيصد سوار را فرماندهى مىكرد ( طبرى ، ج 1 ، ص 3380 - 3381 ) .
( 3 ) بلاذرى ، انساب ، ج 2 ، ص 371 .