پيشواى آنان از آغاز كاهش بلندمدّت اعتبار سياسى آنان حكايت داشت . « 1 »
بدينسان جنگ وضعيتى متوازن داشت و كشتارها ادامه يافت . احتمالا با چنين جنگى مىتوانست مبارزهاى بين دو حريف اصلى در يك لحظه به مصالحه بينجامد . اين موضوع را على عليه السّلام و بعضى از پيروان معاويه به صورتهاى گوناگون مطرح كرده بودند ، امّا معاويه ، شاه مهرهء شطرنج ، به هيچ وجه زير بار نمىرفت . ابرهة بن صبّاح حميرى ، نوهء آخرين فرمانرواى حميرى ، كه از كشته شدن تعداد زيادى از مردانش بيمناك شده بود ، در نطقى به آنان پيشنهاد كرد كه دو فرمانده ، جنگ را با مبارزه با يكديگر حل و فصل كنند و آنان از هر كس كه حريف خود را از پاى درآورد پشتيبانى خواهند كرد . وقتى معاويه اين سخن را شنيد پشت صف جنگجويان رفت و به آنان كه همراه او بودند گفت : « گمان مىكنم مغز ابرهه تكان خورده است » . با اين حال ، شاميان از ابرهه پشتيبانى كردند و گفتند كه او در دين ، انديشه درست و بردبارى ، از جمله برترين مردمان است . چون معاويه از نبرد تن به تن سرباز مىزد ، عروة بن داوود دمشقى ، از بنو عامر ، به جاى او داوطلب مبارزه با على عليه السّلام شد . ياران على عليه السّلام به او گفتند كه به گفتار اين حيوان كه همتاى تو نيست وقعى منه ؛ امّا على عليه السّلام پاسخ داد كه در اين روز به اندازهاى كه از اين مرد به خشم آمدهام از معاويه خشمگين نشدهام . آن حضرت با او روياروى شد و از وسط دونيمش كرد . پسر عموى عروه نيز كه درصدد انتقام برآمد كارى از پيش نبرد . « 2 »
اميرزادگان خاندان اموى هم ترجيح مىدادند كه ديگران براى گرفتن انتقام از خويشاوندشان بجنگند . ظاهرا معاويه بين گفتارها و رفتارهايشان ناسازگارى ديده بود و بيهوده كوشيد آنان را متقاعد كند كه در جنگ نقشى فعال داشته باشند . گفتهاند كه از مروان خواست تا فرماندهى سواران كلاع و يحصب را بر ضد اشتر به عهده گيرد . مروان
هامش
مىشود ، وقعة صفين ، ص 400 - 401 . در اشعار منسوب به مالك اشتر در همان ، ص 364 حكايت از آن دارد كه ذو الكلاع پيش از حوشب كشته شد ، « قبله » را احتمالا بايد « بعده » خواند .
( 1 ) شخص نامدار ديگرى از حمص كه در جنگ صفين كشته شد ، عمرو بن حضرمى بود كه سعيد بن قيس همدانى او را زخمى كرد ( خليفه ، تاريخ ، ص 194 ؛ بلاذرى ، انساب ، ج 2 ، ص 322 ) . او از نخستين ساكنان حمص در زمان فرمانروايى ابو عبيده بود و احتمالا به خاندان صاحب نام موالى حرب بن اميه تعلق داشت ( ابن حجر ، اصابة ، ج 5 ، ص 4 - 5 ) .
( 2 ) منقرى ، وقعة صفين ، ص 457 - 459 . خليفه ( تاريخ ، ص 194 ) عروة بن داوود دمشقى را از جمله شاميان برجستهاى ذكر مىكند كه در جنگ صفين كشته شدند .