نكرد . آنان چند ضربه رد و بدل كردند ، امّا سرانجام اشتر او را از پاى درآورد . سپس آشكار شد كه او سهم بن ابى العيزار ، از بنى زارهء ازد ، بوده است . يكى از مردانش سوگند خورد كه قاتلش را خواهد كشت يا خود كشته خواهد شد . اشتر برگشت و با او روياروى شد ، ضربتى بر او فرود آورد ، امّا چون در جلوى اسبش بر زمين افتاد ، يارانش او را برداشتند و نجاتش دادند . « 1 »
در آغاز ماه محرم سال 37 ، موافقت شد كه اين ماه را آتش بس كنند ، به اميد اين كه به راه حلى آشتىجويانه دست يابند . بار ديگر رسولانى بين دو اردوگاه رفت و آمد كردند .
على عليه السّلام عدى بن حاتم طائى ، يزيد بن قيس ارحبى ، شبث بن ربعى تميمى و زياد بن خصفة تيمى از تيم ربيعه را فرستاد . گفتگوها بهتر از قبل نبودند . معاويه عدى بن حاتم را متهم كرد كه يكى از محركان شورش بر ضد عثمان و يكى از قاتلان او بوده است و به او گفت كه اميدوار است از جمله كسانى باشد كه شمشير انتقام او را از پاى درآورد . شبث و زياد بن خصفه پاسخ يكسانى به او دادند و گفتند : « ما براى صلح آمدهايم و تو براى ما به ذكر امثال مىپردازى . از حرف و عمل بيهودهات دست بردار و پاسخى بده كه براى هر دو طرف سودمند باشد » . سپس يزيد بن قيس ارزشها و فضايل مولايش را ستود و از معاويه خواست كه به صلح و وحدت و اطاعت بازگردد . معاويه پاسخ داد كه وحدتى را كه آنان او را بدان مىخوانند مىپذيرد . ولى طاعت در برابر سرور آنان را خير ، زيرا سرورشان خليفه را كشته ، اتحاد امّت را از هم پاشيده و قاتلانش را پناه داده است .
« سرورتان ادعا مىكند كه عثمان را نكشته ، ما هم آن را به او نسبت نمىدهيم ، آيا قاتلان سرور ما را ديدهايد ؟ آيا نمىدانيد كه آنان ياران سرور شما هستند ؟ پس بايد قاتلان را به ما بسپارد تا قصاص كنيم . در اين صورت به بيعت با على و همبستگى با امّت پاسخ خواهيم داد » . شبث بىاحتياط پرسيد : « معاويه آيا خرسند مىشوى كه اگر بر عمار دست يا بى او را بكشى ؟ » معاويه فرصت را غنيمت شمرد . در اين هنگام او بار ديگر مىتوانست خودپسندى اموى خود را به اين « اعرابى بىادب و تندخوى » نشان دهد :
« چه چيزى مرا از آن بازمىدارد ؟ به خدا سوگند ، اگر اربابتان پسر سميه را به من سپارد ، او را نه به خاطر عثمان ، كه در برابر خون ناتل ، غلام عثمان ، مىكشم » . شبث اظهار
هامش
( 1 ) طبرى ، ج 1 ، ص 3272 - 3273 ؛ منقرى ، وقعة صفين ، ص 195 - 196 .