اشتر را به سبب بيرون راندن واليان عثمان از عراق و بدنام كردن خليفه سرزنش كرد و گفت كه اكنون او را به سبب ريختن خون عثمان مىطلبند . پس به فرستادهاش گفت كه نياز ندارد با اشتر مبارزه كند و او را بدون آنكه اجازه دهد رخدادها را درست بيان كند بازفرستاد . اشتر گفت : « از جان خود بيم داشته است » . دو سپاه بقيه روز را روياروى يكديگر ماندند . روز بعد على با سپاه اصلى خود رسيد . شاميان در تاريكى شب مكان خويش را ترك كردند . « 1 » بلاذرى مىگويد كه اين واقعه در نيمهء دوّم سال 36 در ماه ذى حجه روى داد . « 2 »
وقتى سپاه على عليه السّلام اردوگاه خود را برپا داشتند ، دريافتند كه ابو الاعور و شاميان آب فرات را به روى آنان بستهاند . در جستجوى محل ديگرى براى نوشيدن آب برآمدند امّا جايى نيافتند . چون به على عليه السّلام شكايت بردند ، آن حضرت صعصعة بن صوحان را نزد معاويه فرستاد تا به او بگويد كه ما آمديم و ميل نداشتيم پيش از فرا خواندن تو و پيش از اتمام حجّت با تو به جنگ و ستيز دست يازيم ؛ امّا سربازان پياده و سوارهات جنگ را آغاز كردند و اكنون مانع دسترسى سپاهيان ما به آب مىشوند ؛ او از معاويه خواست به يارانش فرمان دهد آب را باز كنند تا ببينند چاره چه توانند كرد . [ على عليه السّلام مىفرمايد ] در هر حال ، اگر معاويه دوست مىدارد كه لشكريان براى آب بجنگند ، نه براى چيزى كه از بهرش آمدهاند . آمادهاند كه چنين كنند . معاويه با مشاورانش رايزنى كرد ؛ وليد بن عقبه او را ترغيب كرد كه آب را بر دشمن ببندد ، چنان كه آب را بر عثمان بستند و او را به مدّت چهل روز از آب سرد و غذاى گرم محروم ساختند . در برابر ، عمرو عاص به معاويه توصيه كرد كه بگذارد از آب بهرهمند شوند ، زيرا بىترديد براى رسيدن به آن خواهند جنگيد .
وليد سخنان خود را تكرار كرد و عبد اللّه بن سعد بن ابى سرح به او پيوست ، با اين قول كه دشمن ناگزير خواهد شد با خفت و خوارى عقب نشيند . « از آب بازشان داريد ، خداوند در روز قيامت آنان را از آب بازخواهدداشت » . صعصعه پا در ميان گذاشت و
هامش
( 1 ) منقرى ، وقعة صفين ، ص 152 - 156 ؛ طبرى ، ج 1 ، ص 3261 - 3264 .
( 2 ) بلاذرى ، انساب ، ج 2 ، ص 299 . منابع ديگر ، از جمله ابو مخنف ، از شروع جنگ در صفين در آغاز ماه ذى حجه سخن مىگويند . در هر حال ، راجع به جنگ پيش از فاصلهاى كه در طى ماه محرم افتاد ، اطلاعات اندكى وجود دارد . احتمال نمىرود كه جنگ در سرتاسر ماه بدون هيچ حادثهاى به يادماندنى ادامه يافته باشد .