نيّت و مقصودش پاداش دهند » . « 1 »
با اين همه ، نه مخالفان جنگ متقاعد شدند و نه كسانى كه ترديد روا داشته بودند .
عبد اللّه بن معتم عيسى ، از صحابه و پيشوايان بزرگ قبيلهاش در فتح عراق « 2 » و حنظلة بن ربيع از تميم ، معروف به كاتب - از آن روى كه در نوشتن مهارت داشت و نامهاى براى پيامبر اكرم نوشته بود - « 3 » همراه با گروهى از غطفان ( كه عبس وابسته به آن بود ) و بنى تميم ، بر على عليه السّلام وارد شدند . هر دو پيشنهاد كردند كه با شاميان نجنگيد ، زيرا نتيجه اين جنگ روشن نيست ، بلكه به معاويه نامه بنويسيد ؛ ديگران نيز با آنان همداستان شدند .
على عليه السّلام در پاسخ فرمود هر كدام در جنگ پيروز شوند ، بىترديد كسانى كه از فرمان خدا سرباز زدهاند مغلوباند . او گفت كه معتقد است سخن آنان را كه مىگويند آماده نيستيم « از معروف پشتيبانى و از منكر نهى كنيم » بايد شنيد . يكى از پيروان وفادارش ، معقل بن قيس يربوعى رياحى ، ( يربوع وابسته به تميم بود ) از جاى برخاست و گفت : « اى امير مؤمنان ، اينان با قصد خالص همراه تو نيامدهاند ، بلكه نيّت آنان بر خدعه و ترفند است .
به هوش باش كه آنها سرسختترين دشمنان تو هستند » . فرماندهء لشكر على عليه السّلام ، مالك بن حبيب ، پا در ميان گذاشت و گفت : « اى امير مؤمنان ، به من گزارش رسيده كه ابن حنظله با معاويه مكاتبه دارد . او را به ما سپار كه تا پايان جنگ به زندانش افكنيم » . دو مرد از عبس به نامهاى عياش بن ربيعه و قائد بن بكير برخاستند و گفتند : « اى امير مؤمنان ، آن سان كه به ما گزارش دادهاند ، عبد اللّه با معاويه مكاتبه دارد . يا او را به زندان افكن و يا رخصت ده تا ما او را به بند كشيم تا هنگامى كه آتش جنگ فرو نشيند » . آن دو متهم گفتند : « اين پادافرهء كسى است كه خصم را بر شما ارجح داند » . على عليه السّلام به آنان گفت : « خدا ميان من و شما داور است ؛ و شما را به او وامىگذارم ؛ و از او براى شما استعانت مىجويم .
هركجا كه خواهيد برويد » . « * »
ظاهرا ، بويژه ، موضع حنظله على را نگران كرد ، زيرا پيامبر اكرم به او اعتماد داشت .
على بار ديگر به او پيام داد كه با منى يا بر ضد من ؟ حنظله گفت نه با توام و نه بر ضد تو .
هامش
( 1 ) منقرى ، وقعة صفين ، ص 95 .
( 2 ) ر . ك : ابن حجر ، اصابة ، ج 4 ، ص 132 ؛ طبرى ، فهرست اشخاص .
( 3 ) ابن حجر ، اصابة ، ج 2 ، ص 43 - 4 .
* واقعهء صفين در تاريخ ، ترجمهء كريم زمانى ، ص 66 .