گروه زيادى جان سپردند . « 1 » سپس بر آتشبس توافق كردند تا على عليه السّلام برسد . قرار شد عثمان بن حنيف از دار الاماره و بيت المال نگهدارى كند و ادارهء مسجد را به عهده گيرد ، حال آن كه مهاجمان اجازه يافتند در هر جاى شهر كه مىخواهند اقامت كنند ، وارد بازار شوند و از آبخورها بهره برند . « 2 » در اين هنگام عايشه ، طلحه و زبير تصميم گرفتند كه در ميان بنى طاحيهء آزادى بمانند . « 3 »
توافق براى منتظر على عليه السّلام شدن مورد پسند شورشيان قرار نگرفت و طلحه ، زبير را واداشت تا آن را نقض كند و بر ابن حنيف هجوم آورده غافلگيرش سازند . در شبى تاريك و توفانى ، بر ابن حنيف در حالى كه امامت نماز مغرب را در مسجد به عهده داشت ، يورش آوردند و دستگيرش كردند . « 4 »
به گفتهء سهل بن سعد خزرجى ، آنان سپس ابان بن عثمان را نزد عايشه فرستادند تا با او رايزنى كند كه چه كنند . عايشه ابتدا به آنان توصيه كرد ابن حنيف را بكشند ، امّا زنى ميانجى شد و صحابى بودن ابن حنيف با پيامبر را به عايشه يادآورى كرد . عايشه ابان را فرا خواند و به او گفت : « او را نكشيد ، زندانىاش كنيد » . ابان پاسخ داد كه اگر مىدانست چرا او را فراخوانده بازنمىگشت . در اين هنگام مجاشع بن مسعود ، يكى از بصريان بنى سليمان ، « 5 » به اسيركنندگان سفارش كرد : « او را بزنيد و موهاى ريشش را بركنيد » . پس
هامش
( 1 ) به گفتهء ابو اليقظان ، دو لشكر فقط با يكديگر مواجه شدند ( خليفه ، تاريخ ، ص 183 ) .
( 2 ) داستان سيف دربارهء فرستادن كعب بن سور به مدينه در اين زمان به منظور تحقيق در اينكه آيا طلحه و زبير وادار شدهاند با على بيعت نكنند يا خير ، و بازگشت او با تأييد گفتهء آنان ( طبرى ، ج 1 ، ص 3124 - 3125 ) ساختگى است و براى سرپوش نهادن نقض عهد خائنانه طلحه و زبير طراحى شده است . همانطور كه كايتانى ( تاريخ اسلام ، ج 9 ، ص 85 ) مىگويد وقت زيادى براى چنين مأموريتى وجود نداشته است .
( 3 ) خليفه ، تاريخ ، ص 183 ؛ ابن ابى شيبه ، مصنّف ، ج 8 ، ص 719 .
( 4 ) بلاذرى ، انساب ، ج 2 ، ص 222 - 228 . بنا به روايت ابو مخنف ، نماز صبح بوده است ( ابن ابى الحديد ، شرح ، ج 9 ، ص 320 ) .
( 5 ) ابن حجر ، اصابة ، ج 6 ، ص 42 . ؟ ؟ لكر ، بنى سليم : سهمى در مطالعات صدر اسلام ، فهرست كتاب . مجاشع از اصحاب پيامبر بود و در فتوحات صدر اسلام در عراق و ايران نقش عمدهاى ايفا كرد . اما گزارش ابن حجر مبنى بر اينكه در حمله به كابل شركت كرد و مرواريدى از چشم بتى بيرون آورد ساختگى است . در زمان فرمانروايى عمر مدت كوتاهى جانشين والى بصره بود . در گزارشهاى جعفر المحمدى و سيف بن عمر ، او رهبر نيروهاى داوطلب بصرى دانسته مىشود كه تا ربذه رفتند تا آرامش را به منطقهاى كه عثمان در آن محاصره شده بود بازگردانند ( طبرى ، ج 1 ، ص 2986 ، 3009 ) .