مصر خراج جمعآورى كند . « 1 »
از محمد بن ابى حذيفه و شورشيان مصرى ضد عثمان در گزارش سهل بن سعد سخنى به ميان نيامده است . به گفتهء ليث بن سعد مصرى ، هنگامى كه قيس بن سعد والى شد ، ابن ابى حذيفه از مصر به مدينه رفت تا به على عليه السّلام بپيوندد . امّا معاويه از عزيمتش باخبر شد و نگهبانانى گماشت . او را دستگير كرده نزد معاويه آوردند و معاويه او را به زندان افكند . پس از چندى از زندان گريخت ، يكى از يمنيان در پى او رفت و او را كشت . « 2 »
نيز به گفتهء ليث ، او و عبد الرحمن بن عديس در ذى حجهء سال 36 كشته شدند . « 3 »
اين اخبار ، مناسبترين روايتها دربارهء سرانجام ابن ابى حذيفه است . گروهى از شورشيان كه به يقين عبد الرحمن بن عديس ، ابو شمر بن ابرهة بن صبّاح ، و احتمالا ابو عمرو بن بديل خزاعى در ميان آنان بودند ، او را همراهى مىكردند . معاويه آنها را در جبل الجليل در نزديكى حمص بازداشت كرد ، امّا از آنجا گريختند و كشته شدند . « 4 » تنها ابو
هامش
( 1 ) طبرى ، ج 1 ، ص 3237 - 3238 . مسلمة بن مخلّد در اين گزارش به منزلهء شخصى ظاهر مىشود كه جدا از كسانى كه عقب نشسته بودند ، قيام مىكند . ممكن است بعدا به آنها پيوسته باشد .
( 2 ) بلاذرى ، انساب ، ج 2 ، ص 408 . نصر بن مزاحم قاتل محمد بن ابى حذيفه را مالك بن هبيره كندى ( سكونى ) مىداند ( منقرى ، وقعة صفين ، ص 44 ) . او يكى از سران كنده در حمص در زمان فرمانروايى معاويه و يكى از رهبران برجسته دوران خلافت او بود ( ر . ك : مراجع طبرى و فهرستها زير نام مالك بن هبيره سكونى ؛ ابن منظور ، مختصر ، ج 24 ، ص 74 - 76 ) .
( 3 ) كندى ، ولاة ، ص 20 . نام بردن كنانة بن بشر در ميان كسانى كه در آن زمان كشته شدند از طرف ليث ، اشتباه است .
( 4 ) ياقوت ، بلدان ، ج 2 ، ص 110 ؛ كندى ، ولاة ، ص 18 - 20 . در روايت بسيار ناموثق ديگرى از ابن عديس ، كنانة بن بشر و ابو شمر بن ابرهة بن ( شرحبيل بن ابرهة ) صبّاح « و ديگران » در كنار نام ابن ابى حذيفه مىآيد . بىترديد كنانة بن بشر با آنها نبوده است ، زيرا او بعدا با محمد بن ابى بكر كشته شد . دربارهء ابو شمر ر . ك : ابن حجر ، اصابة ، ج 7 ، ص 99 ؛ همدانى ، الاكليل ، به اهتمام محمد بن على اكوع حوالى ( بغداد ، 1980 ) ، ج 2 ، ص 153 - 154 ؛ ابن منظور ، مختصر ، ج 29 ، ص 12 . ياقوت به اشتباه برادر ابو شمر را كريب بن ابرهه مىخواند .
كريب بعدها ديدارهاى دوستانهاى با معاويه و عبد الملك داشت و در سال 75 يا 78 درگذشت ( ابن منظور ، مختصر ، ج 11 ، ص 166 - 168 ) .
به گفتهء ابن عبد الحكم ( فتوح مصر ، ص 113 ) بنى ابرهه چهار برادر بودند : كريب ، ابو رشدين ابو شمر و معدى كرب ، كه در زمان عمر در جيزه سكونت داشتند . خواهر آنان ، كريبه ، با ذو الكلاع سميفع بن ناكور ، رئيس قبيله حمير در حمص ازدواج كرد ( همدانى ، اكليل ، ج 2 ، ص 158 ) . نقل نشده است كه آيا ابو شمر شخصا در سفر شورشيان مصر به مدينه شركت كرده است يا خير . با اين حال بعيد نيست كه شركت كرده باشد . خانهاش نزديك خانه شييم ليثى ، پدر يكى از چهار رهبر شورشيان بود .