ببرم هرگز آنجا نروم كه اين سپاه را براى تو وامىگذارم تا اگر به آنها حاجت يافتى نزديك تو باشند » . او تنها با هفت نفر از اصحابش رهسپار شد و بدون زحمت به فسطاط رسيد . « 1 » قيس فرمان داد كه نامهء على به مسلمان مصر داير بر انتصاب او ، در مسجد خوانده شود . خليفه [ على ] همانند خطبهاى كه در مدينه ايراد كرد يادآور شده بود كه نخست دو امير صالح جانشين پيامبر شدند . آنان بر طبق قرآن و سنّت عمل كردند . پس از آنان فرمانروايى زمام امور را به دست گرفت كه بدعت نهاد به گونهاى كه امّت مجال نكوهش و اعتراض بر او را يافت . و اكنون مؤمنان به او [ على ] روى آورده با وى بيعت كرده بودند . از مرگ خشونتبار عثمان و از نقش شورشيان مصر يادى نمىشود . ظاهرا على مايل نبوده است مسائل اختلاف برانگيز را مطرح كند . اين نامه در صفر سال 36 ، دو ماه پس از جانشينى على عليه السّلام ، به دست كاتبش عبيد الله بن ابى رافع كه فرزند يكى از موالى محمد صلّى اللّه عليه و آله بود ، نوشته شد . « 2 » قيس آنگاه على را به عنوان بهترين مرد پس از محمد ستود و براى او بيعت گرفت .
گروهى از طرفداران عثمان كه پس از قيام ابن ابى حذيفه به روستاى خربتا نزديك اسكندريه عقبنشينى كرده بودند ، در برابر قيس بن سعد به رهبرى فرماندهء خود يزيد بن حارث مدلجى كنانى مقاومت كردند . « 3 » آنان به قيس خبر دادند كه قصد جنگيدن با او را ندارند و در كار عاملان خراجش دخالت نمىكنند ، بلكه مىخواهند منتظر بمانند و ببينند اوضاع چگونه پيش مىرود . والى پذيرفت كه آنان را وادار به بيعت نكند . مسلمة بن مخلّد ساعدى خويشاوند قيس بن سعد نيز به خونخواهى عثمان به پا خاست . قيس به او اطمينان داد كه در هيچ شرايطى او را نخواهد كشت و مسلمة بن مخلد عهد كرد كه تا وقتى والى مصر باشد با او مخالفت نخواهد كرد . قيس با اين توافقها توانست در سراسر
هامش
( 1 ) طبرى ، ج 1 ، ص 3235 - 3236 . روايت سيف دربارهء اينكه گروهى از سواران شام در ايله را مىفريبد و مىگويد كه پناهندهاى است از شام ، احتمالا ساختگى است . ( همان ، 3087 ) .
( 2 ) همان ، 3237 . تاريخ اين انتصاب ثابت مىكند كه حكايت نقل شده از طرف محمد بن يوسف انصارى به نقل از عباس ، فرزند سهل بن سعد ساعدى ( دربارهء او ، ر . ك : ابن حجر ، تهذيب ، ج 5 ، ص 118 - 119 ) كه دربارهء واكنش عبد الله بن سعد بن ابى سرح نسبت به انتصاب قيس نقل شده از نظر تاريخى ساختگى است ( طبرى ، ج 1 ، ص 3233 - 3235 ) .
( 3 ) چيز ديگرى دربارهء يزيد بن حارث نمىدانيم . در منابع مصرى ، معاوية بن حديج ، بسر بن ابى ارطاه و مسلمة بن مخلد رهبران كسانى شمرده مىشوند كه عقب نشسته بودند .