خشونت از آنها استفاده كردند ، داستانهايى آمده مبنى بر اين كه عثمان به معاويه و عبد اللّه بن عامر نوشت كه سپاهيانى را به مدينه گسيل كنند و آنها نيز چنين كردند . شايد حرب بن خالد بن يزيد ، نبيرهء معاويه ، نخستين كسى بود كه مدّعى شد معاويه حبيب بن مسلمه فهرى را با چهار هزار نفر شامى به كمك عثمان فرستاد . طلايه سپاه ، مركب از هزار نفر به فرماندهى يزيد بن اسد بجلى ، به وادى القرى يا ذى خشب رسيده بودند كه خبر قتل عثمان را شنيدند و بازگشتند . در سلسله سند اين داستان اسامى مسلمة بن محارب در بصره و شعبى در كوفه كه هر دو از طرفداران بنى اميّه بودند ديده مىشود . « 1 »
داستانهاى مشابهى نيز دربارهء اعزام سپاهى از بصريان به فرماندهى مجاشع بن مسعود سلمي و زفر بن حارث كلابى از سوى عبد اللّه بن عامر وجود داشت . « 2 » جويرية بن اسماء بصرى ( ف . 173 ) كه طرفدار عثمان امّا مخالف بنى اميّه است روايت كرده معاويه ، يزيد بن اسد را به سوى مدينه گسيل كرد امّا به او دستور اكيد داد كه از ذى خشب عبور نكند .
جويريه در پاسخ به اين سؤال كه چرا معاويه چنين دستورى داد گفت : تا عثمان كشته شود و معاويه خود ادعاى خلافت كند . « 3 » اين گونه داستانها همگى ساختگىاند . حتى
هامش
( 1 ) ابن شبّه ، تاريخ المدينه ، ص 1289 . يزيد بن اسد پدربزرگ خالد بن عبد اللّه قسرى ، فرمانرواى عراق در دوران بنى اميّه ، بود .
مسلمة بن محارب ، از راويان مدائنى ، چنان كه از روايتهاى او برمىآيد رابطه نزديكى با حكومت بنى اميّه داشت . پترسن احتمال داده كه او از بنى اميّه ، و بخصوص از شاخه سفيانى آن ، بوده است ( على و معاويه در احاديث عربى نخستين ، كپنهاك ، 1964 ، ص 112 ، 128 ) . اما به احتمال قويتر او مولى با حليف بنى اميّه بوده است .
( 2 ) طبرى ، ج 1 ، ص 2985 - 2986 ( محمد كلبى ) و بلاذرى ، انساب ، ج 5 ، ص 71 - 72 . روايت مفصل بلاذرى ( ص 71 سطر 19 تا ص 72 سطر 8 ) به احتمال زياد از ابو مخنف گرفته شده است ( رك : بلاذرى ، انساب ، ج 5 ، ص 87 ) . مىدانيم جبير بن مطعم ، كه در آنجا فرستاده عثمان به سوى عبد اللّه بن عامر دانسته شده ، در هنگام محاصره و در زمان دفن عثمان در مدينه بوده است .
( 3 ) ابن شبّه ، تاريخ مدينه ، ص 1288 - 1289 . همين تعصب ضد معاويه در روايتى مصرى از ابن لهيعه ، كه فردى غير موثق است ، نيز به چشم مىخورد . بر اساس اين روايت عبد اللّه بن سعد بن ابى سرح پس از گريز به عسقلان از بيعت كردن با امويان خوددارى ورزيد و بر اين نكته تأكيد كرد كه او به كسى كه آرزو داشت عثمان به قتل برسد احترام نخواهد گذاشت ( همان ، ص 1152 ) . اين روايت از جهات ديگر نيز ساختگى به نظر مىرسد .
روايت جعلى متأخرى نيز وجود دارد كه مىكوشد بيان كند چرا معاويه ، به رغم درخواستهاى عثمان ، سپاهى نفرستاد . بر اساس اين روايت ، عثمان مسور بن مخرمه را در هنگام « محاصره » اول نزد معاويه فرستاد و به او دستور داد كه بسرعت سپاهى را گسيل كند . معاويه بلافاصله شخصا به همراه معاوية بن