ذي حجّه از سنهء شصت ومحرّم از سنهء شصت ويك ياد كرده ، برحسب استخراج با سال پنجاه ونهم وشصتم مطابق است نه با سال شصتم وشصت ويكم .
وتفاوتى كه هست فقط در ماه شعبان است كه بنا به فرمودهء مفيد ، ياد ماه رجب تمام وغرّهء شعبان چهارشنبه باشد وبرحسب استخراج غرّهء شعبان سهشنبه وجمعه چهارم . وصاحب حبيب السير نيز روز جمعه چهارم شعبان را روز ورود حضرت سيّد الشهدا بر مكّه ياد كرده وتفاوت در غرّهء يك ماه - آن هم به يك روز - سهل امرى است . « 1 »
پس از اين تطابق وتوافق ، مظنون آن است كه سال شهادت ، همان سنهء شصت هجريّه است وغرّهء محرّم چهارشنبه وعاشورا جمعه است . واختلاف در روز جمعه وشنبه مبنى است بر اختلاف در رؤيت هلال محرم . وهلال در شب چهارشنبه بر حسب نجوم نيز ضعيف نمايد ، چنانچه گذشت . وبه اين قرار ، ايّام مذكوره در ماه رجب وشعبان وذي حجّه ، يعنى روز خروج آن حضرت از مدينه وورود به مكّه وشهادت جناب مسلم مطابق با استخراج شود ودر اين مسئله عجبي نيست كه غالب مورّخين ، سال شهادت را شصت ويك دانند ، ولى روزهايى كه تعيين كردهاند ، مطابق سنهء پنجاه ونهم وشصتم باشد ؛ زيرا كه مأخذ كلام مورّخين غالبا راجع به يك دو نفر است ومأخذ كلام متأخرّين كلمات متقدّمين است .
فصل ششم : [ قول به روز دوشنبه بىوجه صرف است ]
از آنچه ذكر كرديم معلوم شد كه قول به اينكه روز عاشورا دوشنبه بوده ، بىوجه صرف است وعلاوة بر اينكه روايتي بر آن نيست ، درايت نيز مكذّب آن است . ولى ما محض براي تأكيد مدّعا متوجّه ذكر دليل اثبات وردّ آن مىشويم ومىگوييم :
بعضي تمسّك جستهاند در اثبات اينكه روز عاشورا دوشنبه بوده به عبارت ؛ المقتول في يوم الاثنين يا المقتول في يوم الجمعة أو اثنين به عبارت ترديد كه در زيارة معروف به زيارة مفجعه وارد است وهمچنين تمسّك مىتوان كرد به عبارت ؛ بأبي
هامش
( 1 ) . حبيب السير ، ج 2 ، ص 39 .