قبل آن در ذي حجّه گيريم ودر اين صورت سال ولادت وسال حمل در سالى خواهد بود كه حج در جمادى الثانية بوده ومطابق خواهد بود با حديث مروى از صدوق ومدت حمل نيز نه ماه خواهد بود .
اين است حاصل قول علّامهء مجلسي در ششم بحار ومفسّرين را در معنى نسىء أقاويل مختلفه هست ؛ هركه خواهد به تفسير كبير فخر رازي « 1 » وساير تفاسير رجوع نمايد . وأغلب همانا بىصبرى عرب از قتال در سه ماه متوالى را علّت قرار دادهاند .
وأبو ريحان بيرونى « 2 » در آثار الباقية تفصيلي ديگر گفته وفخر رازي « 3 » وبعض ديگر قريب به آن بيانى نمودهاند .
أبو ريحان در آثار الباقية گويد آنچه ترجمهاش مختصرا اين است ، از چاپ لپزيك :
عرب در ايّام جاهليّت تفاوت شمسي وقمري را كه ده روز وبيست ويك ساعت وخمس ساعت به نظر جليل است ، لاحق مىكردهاند به سال در ما هي هر وقت كه تمام مىشد از سال آنچه كه استيفا مىكرد ايّام شهر را ، وليكن زيادى را دو روز وبيست ساعت مىگرفتند ومباشر آن جماعتى بودند از بنى كتانه كه آنها را قلامس « 4 » مىگفتهاند .
بعد از ذكر أسامي بعض آنها مىگويد :
واين كيفيّت را گرفته بودند از يهود قبل از ظهور اسلام قريب به دويست سال الّا اينكه عرب ، كبس مىكردند در هر بيست وچهار سال نه ماه . پس شهور آنها ثابت بود با أزمنة وبه يك طريقه جارى مىشد كه پس وپيش نمىافتاد از أوقات خود ، تا اينكه رسول خدا صلّى اللّه عليه واله وسلّم حجّة الوداع را به جا آورد وآيهء
إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيادَةٌ فِي الْكُفْرِ
الآية ، نازل شد وآن حضرت خطبه فرمود وگفت :
هامش
( 1 ) . تفسير فخر رازي ، ج 8 ، ص 57 .
( 2 ) . أبو ريحان محمّد بن أحمد بيرونى خوارزمي ، از فضلاى مهندسين ومحاسبين ومنجّمين است ووفاتش در سنين چهارصد وسى وچند بوده . [ مؤلّف رحمه اللّه ] .
( 3 ) . فخر رازي محمّد بن عمر است از أهل رى واز معتبرترين علماى أهل سنّت ووفاتش در سنهء 606 هجريّه بوده .
[ مؤلّف رحمه اللّه ] .
( 4 ) . قلامس جمع قلمّس است به فتح قاف ولام وميم مشدّد به معنى دريا . [ مؤلّف رحمه اللّه ] .