ذي حجّه حمل « 1 » باشد ، مدّت حمل سه ماه خواهد بود واگر در ربيعالاوّل آينده باشد ، پانزده ماه خواهد شد .
واين اشكال را جوابها دادهاند ؛ هركس خواهد به مرآة العقول مجلسي « 2 » وجلد ششم وچهاردهم بحار رجوع نمايد . « 3 »
ويكى از جوابها آن است كه : ايّام تشريق از ايّام حج است ، نه ايّام ذي حجّه . واختصاص آن به ذي حجّه بعد از اعتلاى لواى اسلام است والّا قبل از اسلام حج دائما در يك ماه نبوده ، بلكه در همهء ماهها دور مىزده .
شيخ طبرسى در مجمع البيان در تفسير آيهء شريفهء
إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيادَةٌ فِي الْكُفْرِ
« 4 » الآية ، از مجاهد « 5 » كه از مفسرين أهل سنّت است نقل كرده ، وترجمهاش اين است :
مشركين دو سال در يك ماه حج مىكردند . پس حج نمودند در ذي الحجّه دو سال . پس در محرّم دو سال وبه همين نحو در باقي شهور ، تا اينكه اتّفاق افتاد حجّى كه قبل از حجة الوداع بود ، به ماه ذي قعده . وحج نمود پيغمبر در سال آينده . پس حج به ماه ذي حجّه افتاد وپيغمبر در خطبهء خود فرمود :
ألا وإن الزمان قد استدار كهيئته يوم خلق اللّه السماوات والأرض ، السنة اثنا عشر شهرا ، منها أربعة حرم ثلاثة متواليات ذو القعدة وذو الحجّة ومحرّم ورجب مضر الذي بين جمادى وشعبان .
وحاصل ترجمهاش اين است كه :
زمان برگشت بر حالت سابقهء خود . سال دوازدهم ماه است ، چهار ماه از آن ماههاى حرام است . سه از آنها متوالى است ، ذو القعدة وذو الحجّة ومحرّم ويكى ديگر رجب مضر « 6 » است ميانهء جمادى وشعبان ، انتهى .
هامش
( 1 ) . در نسخهء أصل چنين است ، ولى ظاهرا به جاى آن « اوّل » صحيح است .
( 2 ) . مرآة العقول ، ج 1 ، ص 349 .
( 3 ) . بحار الأنوار ، ج 15 ، ص 252 .
( 4 ) . سورهء توبه ، آيهء 37 .
( 5 ) . مجاهد بن جبر از جملهء مفسّرين أهل سنّت ووفاتش در سنهء 98 يا 100 هجريّه بوده ، [ مؤلّف رحمه اللّه ] .
( 6 ) . مضر به ضم ميم وفتح ضاد ، اسم قبيلهاى است از عرب كه ماه رجب را ماه حرام مىدانستهاند ، لهذا رجب را به آنها نسبت دادهاند . [ مؤلّف رحمه اللّه ] .