ويوم تولّد در سنهء 54 مطابق است با چهارم ماه باوبى كه ماه دويم بخت نصرى است از سنهء 1318 ناقصه ؛ يعنى 1317 سال تمام و 33 يوم از جلوس بخت نصر گذشته .
ودر سنهء 53 قبل از هجرت مطابق است با بيست وششم ماه توث ( ماه اوّل از ماههاى آنها است ) از سال 1319 ناقصه يعنى 1318 سال تامّه و 25 يوم از جلوس بخت نصر گذشته .
وآنچه صاحب تاريخ أبو الفداء گفته كه سال ولادت مطابق است با سنهء 1316 از تاريخ بخت نصرى ، لازم گرفته است كه تولّد را در 566 سال قبل از هجرت دانيم وآنچه ما استخراج كرديم صحيح ومتقن ومطابق قول صاحب زيج طغيانى است .
ومخفى نماند كه بيرجندى ، شارح تذكره ، ما بين التاريخين را يكصد ويك روز بيشتر نوشته از آنچه صاحب طغيانى ذكر كرده ، اين تفاوت ميانهء تاريخ بخت نصرى ورومى است ودر ما بين تاريخ رومى وهجرى مخالفتي نيست . وأبو ريحان نيز يك روز زايد نوشته از آنچه صاحب زيج طغيانى گفته .
3 . تاريخ اسكندرى
يوم ولادت در سنهء 54 مطابق نهم ايار سنهء 881 ناقصهء اسكندريّه ودر سنهء 53 مطابق [ با ] بيست وهشتم نيسان سنهء 882 ناقصه است واين است مطابق استخراج صحيح . واز أقوال مورّخين هركدام كه مخالف است ، مأخذش معلوم حقير نيست .
وأبو الفداء 881 نوشته وآن مطابق سنهء 54 است ، ولى بخت نصرى را 1316 گرفته چنانچه گذشت .
وصاحب روضة الأحباب بيستم يا بيست وهشتم يا اوّل نيسان را گفته بدون تعرّض بر سال . ودميرى « 1 » ومسعودى « 2 » وابن خلدون « 3 » در سنهء 882 ضبط كردهاند بدون تعرّض به ماه وآن مطابق سنهء 53 است . وابن شهرآشوب بيستم شباط را ذكر كرده
هامش
( 1 ) . حياة الحيوان ، ج 2 ، ص 183 .
( 2 ) . تاريخ المسعودي ، ج 2 ، ص 4 .
( 3 ) . تاريخ ابن خلدون ، ج 2 ، ص 4 .