بود . « 1 » واين امر برحسب استخراج ، مطابق است با رجب سال چهاردهم . پس به جهت مطابقت استخراج با حديث وعدم اختلاف اماميّه در اينكه سنّ مبارك آن حضرت در وقت بعثت چهل بوده ، بعثت را در سال مزبور گرفتيم اگرچه مخالف است با قول بر اينكه أقامت آن حضرت در مكّه سيزده سال بوده .
وما را ابدا مانعى نيست از اختيار اينكه تولّد در سال 54 قبل الهجرة وعمر مبارك 64 بوده ؛ زيرا كه أقوال مختلفه در عمر مبارك ، همه مستند به اختلافى است كه در سال تولّد هست كه ميانهء مبدأ ومنتها را گرفته ، هركس قولي را اختيار كرده ومورّخين اماميّه چون تولّد را در سال پنجاه وسيم فرض كردهاند ، در عمر مبارك نيز قائل به 63 شدهاند والّا هيچكدام را روايتي از معصوم نيست . وأقوال مورّخين را در خصوص عام الفيل شنيدى ونسبت به تاريخ نوشيروان را نيز ديدى . وتواريخ آسيا قبل الهجرة خاصّه تاريخ عرب چنان مظلم ودرهم است كه تحصيل اطمينان در نهايت دشوارى است . حتّى مورّخين فرنگ نيز با همهء سعى وجدّ وافى در تعيين تواريخ آن عهد ، مجبور از تخمين ومتابعت قول مختلف مورّخين مسلمين شدهاند .
وصاحب قاموس الأعلام به تبعيّت مورّخين فرنگ جلوس نوشيروان را در سنهء 531 مسيحي ووفاتش را در سنهء 579 ومدّت سلطنتش را 48 سال وتولّد حضرت رسول صلّى اللّه عليه واله وسلّم را در سنهء 569 مسيحي نوشته وبنابرآن تولّد در سال سى وهشتم سلطنت نوشيروان خواهد بود . وربيع الاوّل سنهء 54 قبل از هجرت مطابق 570 ودر سنهء 53 مطابق 571 مسيحي است ، چنانچه بعد ذكر خواهد شد . « 2 » وميرزا آقا خان كرمانى در تاريخ آيينهء اسكندرى وفات ومدّت سلطنت نوشيروان را مطابق قاموس الأعلام نوشته وولادت حضرت پيغمبر را در پانصد وهفتاد ودر سال دوازدهم از عام الفيل ياد كرده ! ! !
وجمع ميانهء اختلافات قوم امكانناپذير [ است ] وآنچه ما اختيار كرديم چون مستند به دليل است ، إن شاء اللّه مورد انتقاد نخواهد شد . و [ در ] ذكر اختلاف غير اماميّه
هامش
( 1 ) . مصباح المتهجد ، ص 814 .
( 2 ) . قاموس الأعلام ، ج 6 ، ص 4621 .