حاشيهء آن ؛ نه در متن .
2 . كلينى از سفيان بن سمط روايت كرده كه گفت : از امام صادق عليه السّلام دربارهء تنزيل قرآن پرسيدم ؟ فرمود : « قرآن را همانگونه كه به شما تعليم داده شده بخوانيد » . « 1 »
3 . يكى از اصحاب امام موسى بن جعفر عليه السّلام قرائت آياتى از قرآن را كه موافق با قرائت معروف نيست ، از ايشان پرسيد و گفت : جانم فدايتان آياتى از قرآن را مىشنويم كه مطابق با آنچه نزد ماست نمىباشد و - همانگونه كه از شما رسيده است - نمىتوانيم آنها را به نيكى قرائت كنيم ؛ آيا ما گناهكاريم ؟ امام عليه السّلام فرمود :
« خير ؛ قرآن را همانگونه كه به شما ياد دادهاند بخوانيد ؛ به زودى خواهد آمد كسى كه شما را بياموزد » . « 2 »
4 . همو از سالم بن سلمه روايت كرده است كه : « مردى نزد امام صادق عليه السّلام قرآن خواند و من قرائت او را مانند قرائت مردم نيافتم . امام عليه السّلام - به او - فرمود : از اين قرائت دست نگهدار و قرآن را همانگونه كه مردم مىخوانند تلاوت كن [ و بايد همهء مردم چنين بخوانند ] تا زمانى كه قائم قيام كند ؛ چون زمانى كه او قيام كند كتاب خداى - عز و جل - را بر حدّ آن قرائت خواهد نمود و مصحفى را كه على عليه السّلام نگاشته است ، عرضه خواهد كرد » . « 3 »
احاديثى از اين دست ، كم نيست ؛ كه عمدتا بر اختلافى اندك بين مصحف حضرت على عليه السّلام و مصحف فعلى دلالت مىكنند ؛ اما اينكه اين اختلاف در نص قرآن يا نظم آن و يا امر ديگرى است ، مطلبى است كه در اين احاديث به آن تصريح نشده است ؛ جز حديث نخست كه از آن ياد كرديم . اين حديث به نحوهء اختلاف و اينكه اختلاف تنها در نظم و ترتيب است نه چيز ديگر ، صراحت دارد . اين حديث بهترين گواه بر تبيين وجه اختلاف است كه در ساير روايات بدان اشاره شده است .
اين روايت در اصطلاح اصوليان ، از باب حكومت است كه مواضع ابهام را در سخنان ديگر گويندهء حكيم روشن مىسازد . از اين گذشته ، اختلاف در نظم كلام ، به تنهايى ، براى ايجاد دشوارى در تلاوت و فهم معناى موردنظر گوينده كفايت
هامش
( 1 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 631 ، شمارهء 15 .
( 2 ) . همان ، ص 619 ، شمارهء 2 .
( 3 ) . همان ، ص 633 ، شمارهء 23 .