مىآيد تهمتى است سراسر دروغ » . « 1 »
اين ، سخن محققى است كه در ادب و تفسير يگانه است ؛ اما كسى مانند ابن حجر را - با آنكه از پيشوايان نقد و تمحيص است - صحت سند كه در اصطلاح قوم آمده است فريفته ساخته و او نقل را بر عقل ترجيح داده و با دور انداختن امر قطعى جانب گمان را برگزيده است .
او در رد كلام زمخشرى مىگويد : « اين انكار كسى است كه از علم رجال آگاهى ندارد ؛ زيرا كذب شمردن دليل نقلى با وجود صحت سند ، روش انديشوران نيست ؛ در نهايت بايد تا جايى كه ممكن است آن را تأويل كرد » . « 2 »
نسبت خوابآلودگى و غفلت به نويسندهء مصحف را چگونه مىتوان توجيه نمود و چگونه مىتوان احتمال داد كه او مىخواست بنويسد يتبيّن ، ولى از روى غفلت به جاى آن نگاشت ييأس ؟ از اين گذشته ، چگونه مىتوان قرائت جمهور مسلمين را كه نسل به نسل پس از رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله به آنان رسيده است تخطئه نمود ؟
اين كار ، پندارى واهى و نسبتى نارواست .
24 . چهار حرف در قرآن به خطا آمده است
آنكس كه از ادبيات عرب طرفى نبسته ، گمان كرده است كه در قرآن مواردى به خطا آمده و بر حسب آگاهى ناقص خود مدعى شده است كه صواب بر خلاف آن است .
ادعاى عروة بن زبير كه نسبت به سه آيهء ذيل مطرح ساخته :
1 . دربارهء آيهء :
« إِنْ هذانِ لَساحِرانِ »
« 3 » ادعا كرده است كه رفع اسم « انّ » خطاست .
2 .
« إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هادُوا وَ الصَّابِئُونَ »
« 4 » گفته است مرفوع خواندن معطوف بر اسم « إنّ » خطاست .
3 .
« وَ الْمُقِيمِينَ الصَّلاةَ »
« 5 » چون عطف است بر
« لكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَ الْمُؤْمِنُونَ . . . »
مدعى شده است كه نصب المقيمين اشتباه است . مىگويد : « از عايشه
هامش
( 1 ) . الكشاف ، ج 2 ، ص 530 و 531 .
( 2 ) . فتح البارى ، ج 8 ، ص 282 .
( 3 ) . در آيهء 63 سورهء طه چنين است :« إِنْ هذانِ لَساحِرانِ » .( 4 ) . مائده 5 : 69 .
( 5 ) . نساء 4 : 162 .