پس ، بنده در مقام عبادت و استعانت خود را در برابر خداوند حاضر مىبيند نه غايب ، به همين جهت او را حضوراً خطاب مىكند و مىگويد : تنها تو را مىپرستيم و از تو يارى مىطلبيم . « اياك نعبد و اياك نستعين »
تفسير
پس از آن كه خداوند با آيات گذشته ، خود را تمجيد و توصيف نمود ، به بندگانش ياد مىدهد كه اين آيهء شريفه را بخوانند و به مفهوم و حقيقت آن معترف باشند كه آنان به جز خدا كسى را ستايش نمىكنند و از كسى به جز او استعانت و مدد نمىجويند زيرا تمام موجودات غير از خدا ذاتاً فقير و عاجز بلكه با عدم يكسانند مگر اينكه عنايت و توجه الهى شامل حالشان باشد .
پس اين چنين موجودى كه هم در اصل هستى و هم در ادامهء هستى ، وجودش احتياج به ديگرى دارد ، سزاوار پرستش و استعانت نيست و تمام ممكنات گر چه از نظر كمال و نقص با هم متفاوتند ولى در صفت عجز و احتياج ، با هم يكى و مساوى هستند و اينكه همه آنها در تحت حكم و ارادهء خدا مىباشند ، سهيم و يكسانند چنان كه خداوند مىفرمايد :
1 - « أَلَا لَهُ الْخَلْقُ وَ الْأَمْرُ تَبَارَكَ اللّهُ رَبُّ الْعَالَمِينَ » . ( سورهء اعراف / 54 )
2 - « وَ لِلَّهِ مُلْكُ السَّماوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ إِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ » . ( سورهء نور / 42 )
1 - « آگاه باشيد كه آفرينش و تدبير [ جهان ] از آن او و به فرمان او است . »
2 - « و از براى خداست حكومت و سلطنت آسمانها و زمين و بازگشت [ تمامى موجودات ] به سوى او است . »
كيست كه بتواند در سلطنت او معارضه كند و در امر و حكومتش با وى به مقام
بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — صفحة 784
مساهمون: السيد الخوئي
ص٧٨٤