آيا « بسم الله » از قرآن است ؟
در ميان شيعهء اماميه اين مطلب مورد اتفاق است كه « بسم الله » در هر سورهاى كه با آن شروع گرديده است ، جزو همان سوره و يكى از آيات آن است و بسم الله با هر يك از سورههاى قرآن نازل شده است .
ابن عباس و ابن مبارك و اهل مكه مانند ابن كثير و كوفىها ، مانند عاصم و كسائى و ديگران به استثناى حمزه همه در اين عقيده بودهاند . بيشتر اصحاب شافعى نيز همين عقيده را داشتهاند . « 1 » و قاريانم مكه و كوفه نيز ، جزء بودن بسم الله را قطعى و مسلم دانستهاند . « 2 »
اين نظريه از عبدالله بن عمر و ابن زبير و ابوهريره و عطا و طاوس و سعيد بن جبير و مكحول و زهرى و احمد بن حنبل بنا به نقلى و اسحاق بن راهويه و ابوعبيد قاسم بن سلام هم نقل گرديده است « 3 » و بيهقى اين نظريه را از ثورى و محمد بن كعب نيز آورده است . « 4 »
باز همين نظريه را فخر رازى در تفسير خود اختيار نموده و به قاريان مكه و كوفه و به اكثريت فقهاى حجاز و به ابن مبارك و ثورى نسبت داده است . جلالالدين سيوطى هم اين نظريه را اختيار نموده و اضافه مىكند كه روايات در اين مورد به تواتر معنوى رسيده است . « 5 »
ولى حمزه و بعضى از علماى شافعيه گفتهاند كه « بسم الله » فقط در سورهء حمد جزو آن است و در ساير سورهها جزئيت ندارد .
هامش
( 1 ) . تفسير آلوسى 1 / 39
( 2 ) . تفسير شوكانى 1 / 7
( 3 ) . تفسير ابن كثير 1 / 16
( 4 ) . تفسير خازن 1 / 13
( 5 ) . اتقان 1 / 136 - 135 ، نوع 27 - 22 .