مىفرماييد دربارهء كسى كه در نماز خود سورهء حمد را با « بسم الله » مىخواند ولى به سورهء ديگر رسيد « بسم الله » را ترك مىكند ؟ اين جمله را نيز در نامهء خود اضافه نمودم كه عباسى در اين مورد مىگويد : اشكالى ندارد . نظريه شما در اين باره چيست ؟ امام به خط خود نوشت : « يُعيدُها » يعنى بايد نماز را اعاده كند اين جمله را علىرغم نظريه عباسى مخصوصاً دوبار نوشته بود . « 1 »
3 . در صحيفه ابن اذينه است كه : چون پيامبر از تكبير و آداب شروع نماز فارغ گرديد ، خداوند بر وى وحى نمود كه مرا با نامم ياد كن ! اين بود كه « بسم الله » در اول سوره قرار گرفت . سپس خداوند وحى نمود كه بر من حمد كن ! چون « الحمدلله رب العالمين » را بر زبان راند ، در دل خود گفت : شكراً . در اينجا باز خداوند بر وى وحى نمود كه حمد مرا قطع كردى ، پس دوباره مرا با نام خودم ياد كن ! اين است كه در سوره حمد « الرّحمن الرّحيم » دوبار خوانده مىشود و چون به « ولاالضّالّين » رسيد ، پيامبر به عنوان شكر گزارى گفت « الْحَمْدُللهِ رَبِّ الْعالَمين » اينجا هم خدا وحى كرد ، نام مرا كه ياد مىكردى ، بريدى . باز دوباره نام مرا ياد كن ! رسول خدا ( صلى الله عليه و آله و سلم ) در اينجا طبق همين فرمان باز « بسم الله » را گفت ، اين بود كه در اول سورهاى كه بعد از حمد نماز خوانده مىشود ، آيه « بسم الله » قرار گرفت ، سپس خداوند فرمود : يا محمد ! بخوان آنچه را كه اوصاف پروردگارت را بيان مىكند ! بگو :
« قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ * اللَّهُ الصَّمَدُ * لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ * وَلَمْ يَكُن لَهُ كُفُواً أَحَدٌ » . ( سورهء توحيد )
2 . روايات اهل سنت
روايات زيادى نيز بطريق اهل سنت نقل گرديده كه به جزء بودن « بسم الله » در تمام سورههاى قرآن دلالت دارند . اينك بخشى از آن روايات را در اينجا مىآوريم :
هامش
( 1 ) . مدرك سابق .