1 - « گفتند : شما هم به مانند ما بشرى بيش نيستيد ، [ خداوند ] چيزى براى شما نفرستاده است . »
2 - « اگر [ خداوند ] رحمان بخواهد ضررى به من برساند ، شفاعت آنان كمترين سودى به حال من نمىبخشد و نجاتم نمىدهند . »
3 - « اين همان است كه [ خداوند ] رحمان وعده داده است و پيامبران او راست گفتند . »
4 - « در آفرينش [ خداى ] رحمان تفاوتى نخواهى ديد . »
باز از دلائلى كه گفتار ما را در مورد لقب بودن « رحمان » نسبت به خدا تأييد مىكند ، اين آيه است :
« رَبُّ السَّماوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا فَاعْبُدْهُ وَ اصْطَبِرْ لِعِبَادَتِهِ هَلْ تَعْلَمُ لَهُ سَمِيّاً » . ( سورهء مريم / 65 )
« او است پروردگار آسمانها ، زمين و آنچه در ميان آنها است پس او را پرستش كن و در راه عبادتش شكيبا باش ! آيا
مانند و هم نامى براى او مىيابى ؟ ! »
ملاحظه مىكنيد كه خداوند متعال در اين سوره ( مريم ) به كلمهء « رحمان » عنايت بيشترى نموده و شانزده بار آن را در همان سوره به كار برده است ، از اين جا فهميده مىشود كه منظور از اين آيه كه براى خداوند همنامى نمىداند ، همان نام رحمان است كه به خدا اختصاص دارد و در غير او استعمال نمىگردد .
پنج - « رحيم » : پنجمين كلمه « بسمله » رحيم است ؛ اين كلمه صفت مشبهه و يا صيغهء مبالغه است و از خصايص و اوصاف اين صيغه و اين شكل كه شكل « فعيل » است ، اين است كه غالباً در صفات غريزى و غير قابل انفكاك از ذات به كار مىرود ، مانند « عليم ، قدير ، شريف ، وضيع ، سخى ، بخيل ، علّى ، دنىّ » و امثال اينها ، پس فرق اين دو صفت « رحمان و رحيم » به اين است كه رحيم دلالت مىكند به اينكه رحمت از لوازم ذات و صفات هميشگى و غير قابل انفكاك ذات اقدس الهى است ولى رحمان فقط دلالت مىكند بر اينكه خداوند داراى صفت رحمت است .
بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — صفحة 743
مساهمون: السيد الخوئي
ص٧٤٣