عموميت و كليت آن آيه دست برداريم و مفهوم كلى و عام اين آيه را با آن خبر معتبر گرچه خبر واحد باشد ، تخصيص بزنيم زيرا معناى حجيت و اعتبار خبر واحد اين است كه مضمون آن خبر از معصوم صادر گرديده است ، گرچه اين صدور ، تعبدى و به عنوان تبعيت از گفتار شارع باشد نه حتماً و واقعاً .
مىتوان اين مطلب را با بيان ديگر و به طور خلاصه چنين آورد كه : سند قرآن گر چه قطعى و مسلم است ولى دلالت آن ظنى است و از نظر عقل هيچ اشكال و مانعى نيست كه از يك مفهوم و دلالت به خاطر يك دليل ظنى ديگرى كه حجيت و اعتبار آن با دلايل مسلم و قطعى ثابت شده است ، دست برداشته شود .
2 - مىگويند : طبق مضمون روايات صحيح كه از معصومين به دست ما رسيده است ، بايد روايات را به قرآن عرضه داشت ، پايهء اعتبار و صحت و سقمش را با همان قرآن سنجيد و هر روايتى كه مخالف قرآن است ، آن را طرد كرد و نبايد چنين روايتى را پذيرفت زيرا سخنى بر خلاف قرآن از معصوم صادر نمىگردد و سخن مخالف قرآن ، قطعاً گفتار معصوم نيست .
پاسخ : درست است كه هر گفتار و روايت مخالف قرآن ، مردود است و نبايد مورد عمل قرار گيرد ، ولى سخن اين جاست كه بايد معناى صحيح مخالفت را فهميد و ديد كه مخالفت چيست و كدام است ؟ اگر در موردى ، علائم و قرائن عرفى وجود داشته باشد كه مراد و هدف واقعى بعضى از آيات قرآن را كه بر خلاف ظاهرش مىباشد ، بيان كند ، اينگونه بيان مراد ، از نظر عرف و عقل مخالفت ناميده نمىشود و چنين علائم و دلائل ، مخالف قرآن محسوب نمىشود بلكه روشنگر و بيان كننده واقعيت و هدف اصلى آن به حساب مىآيد . بنابراين ، اگر خبر واحد معتبرى به ما رسدكه با كليت و عموميت ظاهر آيهاى از آيات قرآن تصادم جزئى و موردى داشته باشد نه با اصل آن ، اينگونه خبر ، مبين و مفسر آن آيه است و نشان دهندهء اين است كه كليت ظاهرى آن آيه منظور و مقصود نبوده است .
بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — صفحة 698
مساهمون: السيد الخوئي
ص٦٩٨