موسى بن عباس » متوفاى 324 اولين كسى گرديد كه قرائتها را به اين قرائات هفتگانه منحصر ساخت و از داجويى و طبرى نيز نقل قرائت نمود .
ابن جزرى ، باز عدهء ديگرى را كه دربارهء قرائات ، كتاب نوشتهاند ، ياد مىكند و سپس مىگويد :
ما اين فصل را بدين جهت تفصيل داديم كه افراد بىاطلاع چنين پنداشتهاند كه قرائتهاى صحيح تنها همان قرائتهاى هفتگانه است و « حروف » و وجوه هفتگانهاى كه رسول خدا ( صلىالله عليه وآله و سلم ) به آن اشاره نموده است ، همان قرائتهاى هفتگانهء معروف هستند .
پارهاى از افراد بىاطلاع گمان كردهاند كه قرائتهاى صحيح تنها همان قرائتهاست كه در كتاب « الشاطبيه و التيسير » آمده است كه رسول خدا ( صلى الله عليه و آله و سلم ) در حديث معروف به آنها اشاره نموده و فرموده است : « قرآن طبق هفت حرف نازل گرديده است . » تا جايىكه بعضى از اين افراد قرائتهايى كه در اين دو كتاب نباشد ، شاذ و غير معروف و خارج از قواعد به حساب آوردهاند و بعضى ديگر هر قرائتى را كه غير از اين قرائتهاى هفتگانه باشد ، خارج از قواعد پنداشتهاند ، در صورتى كه چه بسا قرائتهايى كه در اين دو كتاب نبوده و از قرائتهاى هفتگانه محسوب نگرديده است ، از بيشتر اين قرائتها صحيحتر مىباشد .
آنچه اين افراد را به اشتباه انداخته ، اين است كه جملهء معروف « قرآن با هفت حرف نازل گرديده » به گوش آنان خورده ، از طرف ديگر قرائات هفتگانه را نيز شنيدهاند ، آنگاه خيال كردهاند كه اين حروف هفتگانه همان قرائتهاى هفتگانه است . بر همين اصل است كه عدهء زيادى از علماى گذشته روش ابن مجاهد را خوش نداشته ، او را درمورد
منحصر ساختن قرائتها به هفت قرائت مورد انتقاد قرار دادهاند كه چرا آنها را در كمتر يا بيشتر از هفت قرائت منحصر نساخت و يا منظور خويش را به روشنى بيان ننمود تا افراد بىاطلاع به اشتباه نيفتند .
بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — صفحة 262
مساهمون: السيد الخوئي
ص٢٦٢