مىخواهد به افراد با ايمان تلقين نمايد كه توحيد در عبادت را آشكار سازند ، حاجت و نياز خويش را بر كمك و اعانت پروردگار در همهجا ، حتى در عبادت وى ، اظهار نمايند .
اين آيه مىخواهد بندهء مؤمن ، بر اين حقيقت اعتراف كند كه او و تمام افراد مؤمن جز خداوند كسى را ستايش نمىكنند و از كسى بهجز پروردگار استعانت نمىجويند و تنها او را ستايش مىكنند و از وى استعانت مىجويند .
اين معنى چگونه از گفتار اين نويسنده ، بهدست مىآيد و چگونه مىتواند جملهء « لك العبادهء و بك المستعان » اين نكات را دربر بگيرد ؟ !
5 - و اما گفتار خداوند : « إَهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقيمَ » مقصود از آيه اين است كه بنده ، در مقام عبادت ، از پروردگارش درخواست كند كه او را به نزديكترين و مستقيمترين راهى كه مقصد مىرساند ، هدايت كند و او را بهسوى اعمال نيك و اوصاف و عقايد صحيح رهبرى نمايد و در اين آيه تنها به درخواست هدايت به راه ايمان ، قناعت نگرديده است بلكه معانى و مقاصد عاليهء ديگر هم دارد ، ولى جملهء « اهدنا صراط الايمان » آن معانى را نمىرساند و كافى نمىباشد .
علاوه بر آن ، معناى اين جمله از اين نظر نيز نارسا است كه در اين جمله تنها درخواست هدايت و رهبرى به راه ايمان گرديده است ، اما به اين حقيقت كه راه ايمان را مستقيمى است و سالك آن هرگز گمراه نمىشود ، اشارهاى در آن نيست . اين نويسنده با اين جملات نارسا و دست و پا شكسته و تقليدى ، خود را از معارضه با بقيه سوره مستغنى دانسته و خيال نموده است كه حاجتى به بقيهء سوره نبوده است . اين خود مىتواند بهترين دليل و گواه گويا بر اين باشد كه وى مفهوم سوره را نفهميده و هدف آن را درك ننموده است زيرا بقيهء سوره - يعنى جملهء « صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ * غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّآلِّينَ » - دلالت مىكند بر اينكه يك راه مستقيمى وجود دارد و كسانىكه مورد انعام و بخشش خداوندى
بيان در علوم و مسائل كلى قرآن ( فارسى ) — صفحة 175
مساهمون: السيد الخوئي
ص١٧٥