هنگامى كه زخمهاى آن مرد ، تاب و توانش را فرسود ، تير پهنى از تركش خود بر گرفت و خود را با آن كشت . در پى اين عمل او نبىّ اكرم صلى الله عليه و آله بلال را فرمان داد تا ندا دهد : « آگاه باشيد ! جز مؤمن كسى به بهشت نمىرود . بىگمان ، خداى متعال اين دين را با مرد تبهكار يارى مىرساند . » « 1 »
ابن حزم در « المحلّى » مىنويسد :
فرستادهء خدا صلى الله عليه و آله فرموده است : « به راستى ، خدا اين دين را به سبب مردمانى كه بهرهاى از خير ندارند ، يارى مىكند . » همچنين ، عبداللَّه بن ربيع ، از محمّد بن معاويه ، از احمد بن شعيب ، از ابواليمان عمران بن به كار بن راشد ، از شعيب ( ابن ابىحمزه ) ، از زهرى ، از سعيد بن مسيّب ، از ابوهريره ، نقل كرده است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : « بىگمان ، خدا اين دين را با مرد تبهكار يارى مىكند . »
نيز عبداللَّه بن ربيع ، از محمّد بن معاويه ، از احمد بن شعيب ، از محمّد بن سهل بن عسكر ، از عبدالرزّاق ، از رباح بن زيد ، از معمر بن راشد ، از ايّوب سختيانى ، از ابوقلابه ، از انس بن مالك ، روايت كرده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : « به يقين ، خدا اين دين را به وسيلهء مردانى كه هيچ بهرهاى از رستگارى ندارند ، يارى مىرساند . » « 2 »
غزّالى مىگويد :
اگر بگويى : رخصت در مناظره ، فايدهبخش است و فايدهاش تشويق مردم به آموختن دانش است ؛ چرا كه اگر حبّ رياست نبود ، دانش از ميان مىرفت ؛ خواهم گفت : سخن تو از جهتى درست است ؛ ليكن مفيد نيست . زيرا اگر وعدهء توپ و چوگان و بازى با گنجشكان نبود ، كودكان به مدرسه ، رغبتى نمىداشتند و اين نشان مىدهد كه علاقهمند شدن به مدرسه ، پسنديده است . امّا اينكه اگر حبّ رياست نبود ، دانش از ميان مىرفت ؛ نشان دهندهء آن نيست كه فرد رياست طلب مردم را از فتنهها رهايى مىبخشد ؛ بلكه او در شمار كسانى است كه نبىّ اكرم صلى الله عليه و آله دربارهشان
هامش
( 1 ) . سبل الهدى و الرشاد فى سيرة خير العباد 5 / 333 .
( 2 ) . المحلّى 11 / 113 .