مناسبت محقّق است .
و مثل آن آيه است ، قول خداى - تعالى - :
« أَ وَ لَمْ يَهْدِ لَهُمْ كَمْ أَهْلَكْنا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الْقُرُونِ يَمْشُونَ فِي مَساكِنِهِمْ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ أَ فَلا يَسْمَعُونَ أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا نَسُوقُ الْماءَ إِلَى الْأَرْضِ الْجُرُزِ فَنُخْرِجُ بِهِ زَرْعاً تَأْكُلُ مِنْهُ أَنْعامُهُمْ وَ أَنْفُسُهُمْ أَ فَلا يُبْصِرُونَ
« 1 »
»
پس قول خداى - تعالى - را در صدر آيه ملاحظه نماى ؛ كه چون موعظه آن سمعى است - زيرا ايشان امّتهاى ازبينرفته را نديده و همانا تنها نامشان را شنيده بودند -
« أَ وَ لَمْ يَهْدِ لَهُمْ »
گفت ، و مانند آيه بعد ،
« أَ وَ لَمْ يَرَوْا »
نفرمود ، و پس از موعظه سمعى
« أَ فَلا يَسْمَعُونَ »
و بعد از موعظه بصرى
« أَ فَلا يُبْصِرُونَ »
گفت .
و نيز از آن نوع است ، قول خداى - تعالى -
« وَ رَدَّ اللَّهُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِغَيْظِهِمْ لَمْ يَنالُوا خَيْراً وَ كَفَى اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ الْقِتالَ وَ كانَ اللَّهُ قَوِيًّا عَزِيزاً
« 2 »
»
پس همانا اگر در اين كلام به قبل از فاصله اكتفا مىشد ، موجب مىگرديد كه برخى از ضعيفان بپندارند كه اين خبر موافق عقيده كافران است كه وزش باد سبب نوميد شدن ايشان و بردارنده جنگ از عهده مؤمنان بود ، و باد تصادفا وزيد همانطور كه در برخى از حوادث و جنگهاى ميان خود كافران مىوزد ، و گمان بردند آنچه اتّفاق افتاد از جانب خدا نبود ، پس جلوگيرى از آن توهّم با آمدن آن فاصله محقّق شد ؛ فاصلهاى كه خداوند در آن خبر داده كه نيرومند و عزيز است ، و با نيرومنديش بر هر چيز تواناست ، و با عزّتش از هر چيز برتر است ، تا مؤمنان را در اعتقادشان ثابت نگه دارد ؛ اعتقاد به اينكه خداوند موصوف به اين صفات است ، و حزب خداى - عزّ و جلّ - پيروز است و خداوند براى افزايش ايمان و تثبيت آن در مؤمنان ، ايشان را به انواع مختلف يارى مىرساند : يكبار ايشان را در جنگ پيروز مىگرداند ، مانند جنگ بدر و امثال آن ، و گاهى با وزش باد مانند روز « جنگ احزاب » و بارى ، با افكندن وحشت در دل دشمنانشان مانند داستان بنى النضير ، و زمانى نخست آنان را شكست مىدهد ، و سرانجام پيروزى نهايى را برايشان مقرّر مىدارد ، مانند روز « احد » و گاهى به ايشان مىنماياند كه انبوهى جمعيت فايدهاى ندارد . و با كمى جمعيتشان پيروز مىگرداند تا يقينشان شود كه پيروزى از جانب خداست مانند روز « حنين » - و بدانند كه خداى - سبحانه - سختى را براى آزمايش بنده مىآورد . و از روى تفضّل گشايش را پيامد آن قرار مىدهد ، و بدانند خير و شر از جانب اوست ، و فاعلى جز او نيست ؛ زيرا او آفريننده هر چيز و مدبّر هر چيز است .
و نيز از اين نوع ( مناسبت معنوى ) است قول خداى - تعالى - :
« يُرِيدُونَ أَنْ يَخْرُجُوا مِنَ النَّارِ
هامش
( 1 ) - سورة السّجدة ؛ 32 ، آيه 26 - 27 .
( 2 ) - سورة الاحزاب ؛ 33 ، آيه 25 .