دريد « 1 » ، و لاميّة العجم « 2 » طغرائى ، و امثال شعراى معروف طبقه مولّدين ( مولّد : عبارت است از نوظهور هر چيزى و وصف شاعران به آن ، از همين معنى است . ر ك : لسان العرب حرف الدّال فصل الواو ، و اساس البلاغه ريشه ولد . ) مانند : ابو نواس ، ابو تمّام ، بحترى ، ابن الرّومى ، متنبّى ( امثال اين ديوانها و اشعار ) را به دنبال امثال ديوانهاى ششگانه حديث آوردم ، و آن كتاب را « درر الامثال « 3 » ) ناميدم . و هركس بخواهد از آن امثال مطّلع شود ، به آن كتاب مراجعه كند ؛ و اللّه اعلم .
هامش
( 1 ) - ابن دريد ؛ او علّامه اديب ، ابو بكر محمّد بن دريد بن عتاهية بن حنتم الازدى ، اللغوىّ البصرى ( براى اطّلاع از نسب كامل او ر ك : معجم الادباء ج 18 ص 127 . ) است ، وى در بصره ، سال 223 ه . زاده شد ، و در بغداد سال 321 ه . درگذشت ، و در مقبره معروف به « العبّاسيّه » دفن گرديد ، و اين قصيده وى از قصائد بىنظير است ؛ و با آن ابن ميكائيل را مدح كرده و مسيرش را به فارس و اشتياق او را به بصره و برادرانى كه آنجا دارد وصف كرده و بسيارى از امثال شايع و اخبار نادر و پندهاى نيكو و اندرزهاى رسا و مفردات لغوى را در آن گنجانيده است ، و بيت اوّل آن اين است : ( كامل ) :يا ظبية اشبه شىء بالمها * ترعى الخزامى بين اشجار النّقاتعداد ابيات آن 229 بيت است ، و در ايتاليا ، سال 1773 م ، و در ( چاپخانه ) « الجوائب » سال 1320 ه . و به اهتمام محمد محمد الورّاق ، سال 1828 م ، همراه شرح آن به چاپ رسيده است .
( 2 ) - لاميّة العجم سروده علامه اديب وزير ، مؤيّد الدين ابى اسماعيل الحسين بن علىّ بن محمّد بن عبد الصّمد الاصفهانى معروف به طغرائى متوفّاى سال 515 ه . است ، و آن را به سال 505 ه . در بغداد ، دربارهء شرح و وصف حال خود و گله از روزگار خود سروده است ، و اوّل آن اين بيت است : ( بسيط ) :اصالة الرأى صانتنى عن الخطّل * و حلية الفضل زانتني لدى العطلآن قصيده ، در مصر ، سال 1296 ه . ، و در اكسفورد سال 1661 م ، و در فرانكفورت سال 1769 م ، و در سون سال 1796 م ، و در آستانه سال 1814 م . چاپ شده است . و همراه شرح آن از يونس الملكى ، در كتاب وى به نام : « الكنز المدفون و الفلك المشحون » به چاپ رسيده است .
( 3 ) - در مظانّ بحث از اين كتاب ابن ابى الاصبع ، جستوجو كردم ، و از آن اطّلاع نيافتم ، پس در بحث از آن دقّت كن .