پيشگفتار موضوع بحث و اهداف آن ، روش بحث و منابع آن
بسم اللّه الرحمن الرحيم
- 1 -
در كتابخانه « دار الكتب المصريّة » ، از وجود كتاب « بديع القرآن » - تأليف ابى محمّد زكىّ الدين عبد العظيم بن عبد الواحد بن ظافر بن عبد اللّه بن محمّد المصرى ، معروف به ابن ابى الاصبع ، متوفّى به سال 654 ه . - آگاه شدم ، و برخى از فصلهاى آن را مطالعه كردم ، و يكباره خود را در برابر كتابى يافتم كه در بحثهايش سخن از بلاغت و نقد ادبى را باهم گرد آورده ، و بررسيهايش متّكى به تعمّق و موشكافى ، و تحليل ، و مقايسه و ابتكار است بهطورىكه نمايانگر حلقه درخشانى است از حلقههاى تاريخ علم بيان عربى ، و به ويژه در مورد بخشى از آن : كه مربوط به قرآن كريم است .
سپس علاوه بر آن ، آن كتاب نمايانگر تاريخ علوم بلاغت در مصر است ، زيرا مؤلّف آن تولّد و تربيت و تحصيلات و سراسر زندگيش در مصر بوده است ، وى شاعرى اديب بوده و اين ذوق ( ذوق علم بلاغت ) را داشته ؛ ذوقى كه تا اندازهء زيادى از ديدهاى فلسفى و نظرى كه بررسيهاى مربوط به بلاغت را در دست دانشمندان متأخّر فاسد گردانيده ، بدور بوده است . پس او و « ابن الاثير » توانستند به جنبههاى فنى بلاغت كه موجب بروز جهات زيبايى و نيرومندى و روشنى نصوص ادبى اعمّ از