الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى
النُّورِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُماتِ »
« 1 » ، وأمثالها كثيرة علَى اختلاف فنونها .
ويلحق بهذا القسم نوع آخر من الآيات ، كقوله تعالى :
« ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَلا فِي أَنْفُسِكُمْ إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ »
« 2 » ؛ فإنّ الآية دعت إلى ترك الأسى والفرح بأنّ الذي أصابكم ما كان ليخطئكم وما أخطأكم ما كان ليصيبكم ، لاستناد الحوادث إلى قضاء مقضيّ وقدر مقدّر ، فالأسى والفرح لغوٌ لا ينبغي صدوره من مؤمن يؤمن باللَّه الذي بيده أزمّة الأمور ، كما يشير إليه قوله تعالى :
« ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَمَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ يَهْدِ قَلْبَهُ »
« 3 » ؛ فهذا القسم من الآيات أيضاً نظير القسم السابق الذي يتسبّب فيه إلى إصلاح الأخلاق بالغايات الشريفة الاخرويّة ، وهي كمالات حقيقيّة
شرح
ترديد ، شكيبايان مزد خود را بىحساب وبه تمام خواهند يافت » ومانند آيهء « براي ستمكاران عذابي پردرد خواهد بود » ومانند آيهء « خداوند سرور كساني است كه ايمان آوردهاند . آنان را از تاريكىها به سوى روشنايى به در مىبرد وكساني كه كفر ورزيدند ، سرورانشان ، طاغوت هستند كه آنان را از روشنايى به سوى تاريكىها به در مىبرند » . أمثال اين آيات كه با تعبيرات مختلفي آمدهاند ، در قرآن فراوان است .
آيات ديگرى نيز در قرآن وجود دارد كه در شمار اين نوع آيات هستند ، مانند آيهء « هيچ مصيبتى نه در زمين ونه در نفْسهاى شما [ به شما ] نرسد مگر اينكه پيش از اينكه آن را پديد آوريم ، در كتابي است . اين كار بر خدا آسان است » . اين آية مردم را به تأسّف نخوردن براي آنچه از دست مىرود يا خوشحالى نكردن براي آنچه به دست مىآيد فرا مىخواند وعلّت آن را چنين توضيح مىدهد كه آنچه به شما رسيده نمىتوانسته نرسد وآنچه به شما نرسيده امكان نداشته است برسد . چون حوادث وپيشامدها مستند به قضا وقدر الهى است واز اين رو غم خوردن وشاد شدن ، بىمورد مىباشد ونبايد از كسى كه به خدا ايمان دارد وزمام همهء أمور را به دست أو مىداند ، سرزند . چنانكه در جايى ديگر به اين مطلب اشاره كرده مىفرمايد :
« هيچ گرفتارى ومصيبتى جز به اذن خدا واقع نمىشود وهر كس به خدا ايمان بياورد ، دلِ أو را هدايت مىكند » . اين دسته از آيات نيز
هامش
( 1 ) . البقرة : 257 .
( 2 ) . الحديد : 22 .
( 3 ) . التغابن : 11 .