تاجر است ، به علت اينكه خط را غالب ديگرى مىنويسند ، ازين سبب به مهر خيلى اعتنا است و پيشهء حكاك مهركن حرفتى معتمد و خطرناك است .
حكاك بايد هر مهرى كه نقش مىكند ، ثبت آن را بردارد ، زيرا كه اگر مهرى كه به كسى فروخته است گم شود ، يا بدزدند و ، از او مهرى ديگر بعينه در دست ديگرى بروز كند ، جانش به هدر خواهد رفت . و بايد هر مهرى كه نقش مىكند ، تاريخ آن را نيز ثبت كند . و شخصى كه مهرش گم شده است ، بايد مردم معتبر را بر وقوع اين قضيه شاهد بگيرد . و به تجارى كه در اطراف بلاد سروكار دارد ، و همچنين گماشتگان و مضاربهء كاركنان خود بنويسد ، كه از تاريخ فقدان مهر هر كاغذ و فرد ، حساب كه به آن مهر بيابند مجرى ندارند .
در ادانى ناس مردم ايران اختلاف عادات كمتر ديده مىشود ، و قليل اختلافى نيز كه هست به سبب اختلاف حرفتها و قلت بصيرت به امور زندگى است .
تقريبا جميع سوقه و بسيارى از كسبه كمى تربيت شدهاند .
در هر شهر و قريه مكتبخانهها هست . هر طفل را كه به مكتب مىفرستند ، اول حروف تهجى به او مىآموزند ، بعد از آن قرآن عربى كه يك كلمهء آن را نمىفهمد ، بعد از آن بعضى حكايات فارسى به او درس مىگويند و ، قدرى هم مشق خط مىكنند .
ختم تربيت به اينجا مىشود . و اگر خود ميل به تحصيل نكنند ، يا وضعش مقتضى آن نباشد ، هرچه خوانده است زود فراموش مىكند . اما همينقدر هم اگرچه خيلى به نظر كم مىآيد ، باز تفاوتى در احوال كسانى كه اينقدر تربيت شدهاند ، بالنسبه به ديگران كه به اينقدر نيز تربيت نشدهاند پيدا مىكند .
كليتا اهالى ايران مايل به معاشرت و صحبتاند . غالبا سفرهء خوب دارند ، زيرا كه به سبب ارزانى آذوقه و فراوانى ميوه فقراى ناس هم مىتوانند خوب زندگى كنند .
تاريخ كامل ايران ( فارسى ) — صفحة 837
مساهمون: سر جان ملكم
ص٨٣٧