هم از امور مهمه است ، نوعى كه بايد قبل از وصول و دخول شهرى او را استقبال كنند و ، سياق ملاقات اشخاصى كه ايلچى از ايشان ديدن مىكند نيز از روى دقت محل بحث است . مناصب و عدد كسانى كه به استقبال او مىفرستند و ، مسافتى كه بايد طى كنند ، وقتى كه بايد از اسب فرود بيايند نيز از مهمات مراسم است ، زيرا كه كاشف از اعتنا و احترامى است كه به سفير مىنمايند .
در اول ملاقات با شاهزادگان و اعيان مملكت حركت سير و برخاستن از جا و استقبال تا دم فرش يا تا دم در يا بيرون در و جائى كه او بايد بنشيند همه از امور بسيار مهم است ، و لهذا هميشه پيش از وقت درين بابها گفتگو مىشود .
ملاحظهء اينگونه رسوم در همهجا ، نوع لزوم و اهتمامى دارد ، لاكن ملتى كه مانند اهالى ايران خبر صحيح از احوال ممالك بعيده ندارند و ، كليهء حالات دول را از ظاهر سفراى ايشان قياس مىكنند ، بيشتر مراعات اين مراتب را مىنمايند .
مثلا اگر سفيرى اظهار تجمل زياد كند ، همچو مىدانند دولتى كه اين سفير از جانب آن مأمور است ، صاحب حشمت و اقتدار است و ، اگر جاهطلب باشد و در كارها تعويق و تأخير نپسندد ، چنان پندارند كه پادشاه او بس عالىهمت و قهار است ، و لهذا قابل دوستى است . اما بر خلاف ، اگر حركاتش بر خلاف مذكور باشد ، محقق است كه نتيجه بهعكس خواهد داد . بسيار شنيده شده است يكى از وزرا يا امراى ايرانى كه سفيرى از سفراى ملت خود يا ملك ديگر را به هوشيارى و ادراك فوق العاده و قوت قلب و ثبات راى زياد مىستايند ، چنان كه سامع متوقع است كه بشنود كه سفير مزبور مكاتبتى بايسته يا معاهدتى شايسته در ميان دو دولت يا چند ملت به پايان برده و انجام داده است . اما كاشف كه بهعمل مىآيد ، هوشياريش عبارت است از اينكه در فلان جا هيچكس فلان رسم را مثل او ملاحظه نكرد و ، ثبات رايش در اينكه ، هرچه خواستند او را راضى كنند كه در فلان مكان يكقدرى از آنچه او در خيال داشت احترامش كمتر كنند راضى نشد . درين موارد حركات شخصيه را نهتنها سبب نام شخص بلكه مربوط به اسم و آوازهء ملت مىدانند ، چنانچه بهترين مورخان ايرانى اينگونه چيزها را كه از سفرا صادر شده است ، بهطور احترام و اعتبار
تاريخ كامل ايران ( فارسى ) — صفحة 828
مساهمون: سر جان ملكم
ص٨٢٨