پيش كمتر نشد . در ده سال قبل ازين زمينى در حوالى شيراز معادل دوازده ساله مداخل فروخته شد . و چنين مىدانستند كه ، به قيمت خيلى نازل به فروش رسيده است .
حكام ممالك و ضباط و عمال را پادشاه به خواهش خود تعيين مىكند .
اما سركردهء ايلات و احشامات بايد از خانوادهء امراى همان ايل باشد و ، الا اطاعت نمىكنند . بلكه اگر پادشاه بخواهد تغييرى در خط مستقيم وراثت بدهد ، اشكال دارد و بعضى اوقات نمىتواند . و چون تعيين يا در حقيقت تقويت كند اميرى را كه ايل او را نخواهند ، مكرر نافرمانى و سركشى ايل را مجبور كرده است كه آن امير را عزل كند . و همچنين كلانتران و كدخدايان محلات هر شهر ، چنانچه سبق نگارش يافت ، بايد از اهالى بلد ، و بلكه كسانى باشند كه غالب ناس مايل به ايشان باشند . كه فى الحقيقه كلانتران و كدخدايان محلات و قرى و دهات ، كسانى هستند كه به انتخاب مردم همان مكان بايد معين بشوند .
فايدهء اين قاعده اين است كه : صاحب منصبان مزبور مثل امراى قبايلاند و بسيار است كه منصب را به وراثت دارند . اين قسم كلانتر و كدخدا احتمال دارد كه وقتى از روى اضطرار و اجبار آلت دست ، ظلمه شود ، لاكن طبيعت و مصلحت خود و خانواده و ورثهء او اقتضاى آن دارد كه حتى المقدور در حمايت اهالى بلد خود بذل جهد نمايد . بنابراين اين رسم سبب اين است كه اهالى ايران كمتر در معرض ظلم و تعدى حكومت واقع مىشوند . و چنان كه سابقا مرقوم شد ، اين رسم در تجار و ارباب حرفت و صنايع نيز جارى است . در هر شهرى هر طبقهاى از اين طايفه مقدمى دارند كه به انتخاب و اختيار ايشان معين و منصوب شده است .
و ، به توسط وى ماليهء خود را مىدهند ، و عرايض خود را به وكلاى حكومت مىرسانند . در هيچ ملكى مردم نسبت به خود و جاه و مكان اقامت خود ، مثل مردم ايران آزاد نيستند .
جمع طبقات ناس مگر كسانى كه در خدمت حكومتاند و ، غلامان زرخريد
تاريخ كامل ايران ( فارسى ) — صفحة 772
مساهمون: سر جان ملكم
ص٧٧٢