قالَ : فتَعَجَّبَتِ المَلائكةُ مِن حِكمَتِهِ واستَحسَنَ الرّحمنُ مَنطِقَهُ ، فلَمّا أمسى وأخَذَ مَضجَعَهُ مِن اللّيلِ أنزَلَ اللَّهُ علَيهِ الحِكمَةَ فغَشّاهُ بها مِن قَرنِهِ إلى قَدَمِهِ وهُو نائمٌ وغَطّاهُ بالحِكمَةِ غِطاءً ، فاستَيقَظَ وهُو أحكَمُ النّاسِ في زَمانهِ ، وخَرَجَ علَى النّاسِ يَنطِقُ بالحِكمَةِ ويُثبِتُها فيها .
قالَ : فلَمّا اوتِيَ الحُكمَ بالخِلافَةِ ولَم يَقبَلْها ، أمَرَ اللَّهُ المَلائكةَ فنادَت داوودَ بالخِلافَةِ فقَبِلَها ولَم يَشتَرِطْ فيها بشَرطِ لُقمانَ ، فأعطاهُ اللَّهُ الخِلافَةَ في الأرضِ وابتُلِيَ فيها غَيرَ مَرّةٍ ، وكلُّ ذلكَ يَهوي في الخَطا يَقبَلُهُ اللَّهُ ويَغفِرُ لَهُ ، وكانَ لُقمانُ يُكثِرُ زيارَةَ داوودَ عليه السلام ويَعِظُهُ بمَواعِظِهِ وحِكمَتِه وفَضلِ عِلمِهِ ، وكانَ داووُد يَقولُ لَهُ : طُوبى لكَ يا لُقمانُ ! اوتِيتَ الحِكمَةَ وصُرِفَت عنكَ البَلِيَّةُ ، واعطِيَ داوودُ الخِلافَةَ وابتُلِيَ بالحُكمِ والفِتنَةِ .
ثُمّ قالَ أبو عبدِاللَّهِ عليه السلام :
« وَإِذْ قالَ لُقْمانُ لِابْنِهِ وَهُوَ يَعِظُهُ يا بُنَيَّ لا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ »
« 1 » ، قالَ : فوَعَظَ لُقمانُ لابنِهِ
شرح
امام عليه السلام فرمود : فرشتگان از حكمت لقمان شگفتزده شدند وخداوند رحمان گفتار ومنطق أو را پسنديد . چون شب شد ولقمان به بستر خويش رفت ، خداوند حكمت را بر وى نازل كرد واز سر تا پايش را غرق حكمت نمود وأو همچنان در خواب بود وخداوند پوششى از حكمت بر وى پوشاند ووقتي بيدار شد حكيمترين مردم روزگارش شده بود وميان مردم مىآمد وسخنان حكيمانه مىگفت وحكمت را نشر وگسترش مىداد .
امام صادق عليه السلام فرمود : پس از آنكه حكم خلافت به لقمان داده شد وأو آن را نپذيرفت ، خداوند به فرشتگان دستور داد وآنها خلافت را به داوود پيشنهاد كردند وداوودآن را پذيرفت ، بدون آنكه شرطي را كه لقمان كرده بود بيان كند . پس خداوند خلافت در زمين را به داوود داد وبارها در اين كار مبتلا وآزموده شد وهر بار دچار لغزش وخطا مىشد . امّا خداوند أو را مىپذيرفت ومىبخشيدش .
لقمان زياد به ديدن داوود عليه السلام مىرفت وبا موعظهها وسخنان حكيمانه ودانش بسيار خود أو را اندرز مىداد وداوود به أو مىگفت : خوشا به حالت اى لقمان ! حكمت به تو داده شد وبه بلاى خلافت گرفتار نشدى ، امّا به داوود خلافت داده شد وبه كار داورى وفتنهگرفتار آمد .
امام صادق عليه السلام سپس اين آية را تلاوت كرد : « وآن گاه كه لقمان در مقام اندرز به فرزندش گفت : اى فرزندم ! به خدا شرك نورز ؛ زيرا كه شرك ستمى بزرگ است » .
هامش
( 1 ) . لقمان : 13 .