أيام عالم تا أول آن تاريخ . وبه زعم أهل فارسي آن است كه از آن گاه كه اجتماع كواكب بوده است
I
در أول حمل تا أول سال طوفان ، صد وهشتاد هزار سال شمسي تمام گذشته است . وبه زعم
I
ايشان ، أيام عالم سيصد وشصت هزار سال است . وأصحاب احكام مبداء تسييرات
I
وانتهاات وفردارات از آنجا مىگيرند . وأصحاب زيج ايلخانى را - رحمهم اللّه - در شرح
I
اين تاريخ ، سهو القلمى افتاده است . وهمانا آنكه آوردهاند در فصل أول از باب دوم از
I
مقالت چهارم زيج ايلخانى بدين عبارت كه أهل علم احكام نجوم گفتهاند اندر مبداء
I
أيام عالم تسييرات وانتهاآت وفردارات در مبدأ حمل بوده است صد وهشتاد
I
هزار سال شمسي تمام از آن مبدأ گذشته است تا أول سال قرانى كه دال بوده است
I
بر طوفان نوح - عليه السلام - ؛ واز أول سال طوفان تا أول تاريخ ملكي ، چهار هزار وصد وهشتاد
I
سال شمسي تمام گذشته است . پس هر گاهى كه اين مقدار بر تاريخ ملكي افزايند تاريخ
I
طوفان حاصل آيد ؛ ومدتي كه ميان أول سال قران است وميان أول سال طوفان
I
مذكور نيست . واگرچه أصحاب تواريخ در آن مدت خلاف كردهاند اما صاحب
I
اين زيج - قدس اللّه روحه - در شرح كلمهء هشتاد وششم از كتاب ثمره آورده است كه طوفان
I
بعد از سال قران به دويست وشصت وشش سال اتفاق افتاده است وهمه
I
در اين قول متفقاند كه طوفان در سال قران نبوده است . گمان اين ضعيف چنان است
I
كه اين سهو القلم از نقل ناقلان افتاده باشد وعجبتر آنكه بزرگى كه يگانهء روزگار است
I
وشرح اين زيج فرموده است نوشتن وآن را كشف الحقايق نام كرده واين سهو را بعينه
I
در قلم آورده وتحقيق آن نفرموده كردن .
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدانا لِهذا وَما كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّهُ
« 1 » .
وتحقيق اين سخن آن است كه از كتب تواريخ معتبره نقل كرديم ووضع جداول تسييرات وانتهاات
هامش
( 1 ) . أعراف : 43