ومبداء دور كبس اين تاريخ كه أول اين تاريخ در آن دور اتفاق افتاده است ، پيش از اين
I
تاريخ به چندين سال / لو اتفاق افتاده است . وأول اين تاريخ در سال سى وهفتم
I
بوده است از دور كبس ، واين دو سوم است از ادوار كبايس تاريخ ملكي كه ما آن را دور
I
أصل نام كردهايم . وأول اين دور ، روز شنبه بوده است از سال صد وهشتاد وهشتم
I
ملكي ، چنان كه پيش از اين بيان كردهايم . وچون سالهاى اين تاريخ نيز شمسي طبيعي است
I
چنان كه سالهاى تاريخ ملكي ، پس طريق استخراج أيام كبايس ومعرفت سالهاى كبيسهء اين
I
تاريخ نيز همچنان است كه در تاريخ ملكي ذكر كردهايم . [ ا ] ما اينجا فرق آن است كه 36 عدد بر سالهاى ناقصهء
I
اين تاريخ مىبايد افزودن تا سالها حاصل آيد از أول دور كبس ؛ وباقي عمل همچنان است كه در فصل
I
دوم از باب پنجم بيان كردهايم .
واگر اين عمل به جدول خواهيم كه بكنيم طريق أو همان است كه در فصل
I
سوم از باب پنجم بيان كردهايم وجدول أيام كبايس همان است كه آنجا ثبت كردهايم . ليكن
I
اينجا فرق آن است كه بعد از آنكه أيام كبايس از أول دور ناقص تا سال مطلوب معلوم كرده
I
باشيم ، دايماً 9 عدد از آن كم بايد كردن كه حصهء سى وشش سال است از أيام كبايس كه بر تاريخ
I
افزودهايم تا أيام كبايس حاصل آيد از أول تاريخ تا سال مطلوب .
فصل سوّم : در معرفت
I
مدخل سالها وماهها از أيام أسابيع ، به حساب وجدول
اما به حساب وآن دو قسم است :
قسم
I
أول : در بيرون آوردن مدخل سالها به حسب مبداء تاريخ
واگرچه أنواع آن بسيار است تا به غايتى
I
كه اين ضعيف در رسالهاى كه به جهت وضع اين تاريخ نوشته است در استخراج مدخل سالهاى اين
I
تاريخ به حساب ، شصت وچهار نوع آورده است . اما اينجا به جهت اختصار به چهار نوع بسنده كرده است ؛
I
چنان كه در قسم أول از فصل چهارم از باب پنجم از اين مقالت مذكور ومسطور است .
I
وفرق ميان اين تاريخ وتاريخ ملكي در اين عمل آن است كه فضلهء جمعات تاريخ ملكي شش است