مجمله برگيريم وأيام ماه ناقص را به آن جمع كنيم تا أيام سال ناقص حاصل آيد . آن گاه أيام
I
سال ناقص را با أيام سالهاى تامه جمع كنيم تا أيام حاصل آيد از أول اين تاريخ
I
تا روز مطلوب .
فصل هفتم : در امتحان اين عمل به ميزان أيام جمعات
وطريق
I
أو آن است كه چهار بر أيام ناقص اين تاريخ افزائيم واگر أيام تامه بود پنج برافزائيم ؛
I
وبر هفت قسمت كنيم . آنچه باقي ماند اگر موافق است با علامت جمعات ، روز مطلوب
I
عمل صواب است واگر نه ، خطا بود .
فصل هشتم : در رفع كردن أيام به سالها وماهها
I
وطريق أو آن است كه ضرب كنيم أيام اين تواريخ را در 30 وبر حاصل ، 14
I
برافزاييم « 1 » وآن را بر 10631 قسمت كنيم تا سالهاى تامهء اين تاريخ حاصل آيد . اگر ما بين
I
القسمة چيزى باقي نماند « 2 » تاريخ مطلوب ، آخر آن سال باشد . واگر باقي ماند
I
يكى بر آن سالها افزائيم تا ناقصه شود . آن گاه آنچه باقي مانده باشد از قسمت ، دايماً پانزده « 3 »
I
بر آن افزائيم وبر سى قسمت كنيم وكسور باقي را هميشه طرح كنيم . آنچه خارج شود از قسمت ،
I
آن أيام باشد از سال ناقص . آن گاه عدد أيام هر ما هي از آن نقصان مىكنيم ؛ آنجا كه منتهى
I
شود وعدد كمتر از أيام يك ماه ماند ، آن أيام ما هي بود كه بعد از آن ماه آيد كه عدد
I
بدو منتهى شده است . واگر خواهيم آن أيام سال ناقص را در جدول أيام مجملهء
I
شهور عربى مقوس كنيم چنان كه در فصل هفتم از باب دوم بيان كردهايم تا ماه
I
وروز از آنجا معلوم شود . آن را با سالها أضافت كنيم تا سالها وماهها وروزها معلوم
I
گردد .
فصل نهم : در امتحان اين عمل به ميزان أيام جمعات
وطريقش آن است
I
كه مدخل سال وماه وروز معلوم كنيم از أيام جمعات اگر موافق باشد به علامات
I
جمعات روز مطلوب ، عمل صواب است ؛ واگر نه خطا بود .
هامش
( 1 ) . [ در حاشية آمده است : ] چهارده كه مىافزايد حاجت نيست بلكه زيادة . . . واقع شده . ه -
( 2 ) . [ در أصل نسخه : ] ماند
( 3 ) . [ در حاشية آمده است : ] اگر خواهيم كه مدخل روز از سال ناقصه بدانيم از أيام سال ناقصه يكى كم كنيم وباقي از قسمت را با مدخل سر سال جمع كنيم علامت روز مطلوب باشد . هم بسيد منتقل شود .