نوع دوم : ضرب كنيم سالهاى تامه را يك بار در 354 ، آنچه حاصل آيد آن را محفوظ
I
خوانيم ونگاه داريم . ديگر بار « 1 » ضرب كنيم آن سالها را در 11 « 2 » ، ودايماً پانزده « 3 »
I
بر حاصل ضرب افزائيم وبر سى قسمت كنيم . آنچه از قسمت بيرون آيد آن را با محفوظ
I
جمع كنيم . آنچه حاصل شود أيام آن سالهاى تامه باشد .
نوع سوّم : ضرب كنيم
I
سالهاى تامه را در 354 وآن را محفوظ خوانيم ونگاه داريم . آن گاه أيام كبيسهء
I
آن سالهاى تامه بيرون آوريم وبا آن محفوظ جمع كنيم تا أيام آن سالها حاصل
I
آيد . وبه جهت ماهها ؛ أيام ماههاى تامه را با هم جمع كنيم وأيام ماه ناقص را بر آن
I
افزائيم تا أيام سال ناقص حاصل آيد . واگر خواهيم عدد ماههاى تامه را در 29
I
ضرب كنيم ، آنچه حاصل آيد آن را محفوظ خوانيم . آن گاه عدد ماههاى تامه را تنصيف
I
كنيم واگر كسر افتد آن كسر را يكى گيريم وبر آن صحاح افزائيم . آنچه حاصل آيد آن را با محفوظ
I
جمع كنيم تا عدد أيام ماههاى تامه حاصل آيد .
طريقي ديگر ؛ نظر كنيم به عدد ماههاى تامه ؛
I
اگر زوج باشد آن را تنصيف كنيم ، واگر فرد باشد دايماً يكى بر أو افزائيم وحاصل را تنصيف كنيم .
I
آنچه حاصل آيد آن را با محفوظ جمع كنيم تا عدد أيام ماههاى تامه حاصل آيد واگر خواهيم عدد ماههاى تامه را در 30 ضرب كنيم و
I
حاصل ضرب را محفوظ خوانيم . آن گاه عدد ماههاى تامه را تنصيف كنيم واگر كسر افتد
I
آن را طرح كنيم ، وحاصل را از سى نقصان كنيم تا عدد أيام ماههاى تامه حاصل آيد .
I
طريق ديگر ؛ نظر كنيم به عدد ماههاى تامه ؛ اگر زوج بود آن را تنصيف كنيم ، واگر فرد
I
باشد يكى از أو نقصان كنيم وباقي را تنصيف كنيم . آنچه حاصل آيد آن را از محفوظ بكاهيم
I
تا عدد أيام ماههاى تامه حاصل شود . أيام ماه ناقص را با آن جمع كنيم تا أيام سال
I
ناقص حاصل آيد . واگر خواهيم درآييم در جدول شهور عربى واز برابر ماه ناقص ، أيام
هامش
( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] باز
( 2 ) . [ در حاشية آمده است : ] مراد در يازده ضرب كردن سالها ؛ غرض آن است كه مجموع با خمس وسدس شود . مثالش ؛ يك سال داريم در 11 ضرب كرديم ، شد 11 . اين را به سى قسمت كرديم .
( 3 ) . [ در أصل نسخه : ] بانرده